بررسی حیثیت ظاهری و باطنی اعمال در اتصاف به حسن و قبح

این مردم عوام را فریب نده بگذار برو آن صاحب اصلی، خودش می‌آید بر میدارد خودش می‌آید، این حق را برمی‌دارد درست شداینها چیزهایی است که ما خیال می‌کنیم! این تصوّرات، تصوّرات ماست کی می‌آید این حرف‌ها و مسایل را، عجین می‌کند و ترکیب می‌کند، همین جناب شیطان! همین جناب شیطان بلند می‌شود می‌آید اینها را عجین می‌کند، ترکیب می‌کند، یاد می‌دهد فرمول یاد می‌دهد منطق یاد نمی‌دهد خودت را مقایسه کن، مقایسه کن با اولیاء مقایسه کن نکاه کن ببین حکومت‌ها را أمیرالمؤمنین را مقایسه کن تا این که قشنگ عین آن دستورات شما هم انجام بده عین ان مطالب شما هم انجام بده، و .... درست، این مسائلی است که در نفس انسان می‌گذرد.

پس بنابراین آن نیتی که در قلب ماهست آن نیت در محکمه الهی یا مهر رضایت به او می‌خورد و قبولی، یا مهر عدم رضایت و نامقبولی ومردودی به اومی‌خورد، آن نیتی که برای آن نیت انسان انجام می‌دهدّ کار انجام می‌دهد و در همه امور این مسائل سریان دارد، هیچ فعلی از افعالی که از ما سر می‌زند از هنگامی که از خواب بر می‌خیزیم تا هنگامی که سر به بالش می‌گذاریم، از این قاعده به اندازه سر سوزن مستثنی نیست، تمام افعال ما و تمام کردار ما همان طوری که عرض شد و کاملا دیگر رفقا متوجه شدند، دو وجه و دو طرف سکه دارد، یک طرف او همین است که مورد مشاهده افراد است و در مرعی و منظر اشخاص دارد شخص داده نماز می‌خواند، شخص دارد پول می‌دهد، شخص دارد می‌نویسد، شخص دارد سخنرانی می‌کند، شخص دارد امر و نهی می‌کند شخص این مسئولیت را می‌پذیرد، شخص دارد آن کار را انجام می‌دهد، همین چیزهایی که ما می‌بینیم، نسبت به آنچه که ما می‌بینیم ما قضاوت می‌کنیم، چقدر خوب دارد کار می‌کند، چقدر خوب دارد به داد مردم میرسد! چقدر خوب دارد الان وظیفه‌اش را انجام می‌دهد! چقدر خوب دارد تکلیف را انجام می‌دهد چقدر خوب دارد از خودش مایه می‌گذارد، چقدر خوب داره مسائل مردم رو رتق و فتق می‌کند خدا خیرش بدهد، خدا عمر او را طولانی کند، خدا به او برکت بدهد خدا به او سلامتی اینها، اوصافی‌است و مدح و ثناهایست و دعاهایی است که ما افراد را می‌کنیم، براساس فعل خارجی! که از آنها این دو چشم ما می‌بیند، نه اینجا، این دو چشم براساس این دو چشم این مدح و ثناها است درست شد و این آن طرف سکه، ملائکه خدا لعنتش کند خدا زیر و رویش کند! خدا نابودش کند خدا در بدرش کند چرا؟ چون آنچه را که ملک دارد می‌بیند ما نمی‌بینیم! آن نیتّی را که او داره انجام می‌دهد ما نمی بینیم، آن هدفی که آن دارد تعقیب می‌کند آن هدف بر ما مخفی است، ما فقط کارهای ظاهر را می‌بینیم، ملائکه جور دیگری حکم می‌کند، چون بر نیات او واقف هستند، چون بر ضمائر او اطلاع دارند، اشراف دارند آنها باطن را می‌خوانند، ما درون را بنگریم، ما باطن را می‌بینیم، الان که این دارد می‌گوید ای خدایا، قربانت بگردم، چوپانی که در قضیه جناب موسی که حضرت مولانا جلال الدین محمّد بلخی رضوان اله علیه در کتاب شریف و قویم مثنوی ایشان این قضیه را نقل کردند و این طور افازه فرموده که: حضرت موسی شبانی داشت رد می‌شد، بعد دید دارد مدح و ثنا می‌کند ای خدایا،