نیت ، ملاک ثواب و عقاب اعمال

عملی که انسان انجام بدهد که آن عمل لغو باشد و موجب اسراف باشد آن میشود حرام. تمام کارهایی که ما انجام می‌دهیم خود نفس کار خودش صورت قبیحه و صورت مستحسنه ندارد، فی حد نفسه فعلی است از افعال وجودیه و بر وجود به ما هو وجود اگر قرار باشد صفتی بر او مترتّب باشد همان صفت خیر است، الوجود خیر و آثاره خیر و تبعاته خیر، تمام این خصوصیاتی که در عالم وجود انجام می‌شود همه آنها به همان حیثیتی وجودیه و تکوّن خارجیه او که بر می‌گردد در آن جا متّصف به خیر است و جنبه آن استحسان و قبح کلامی که تکلیف مکلّف مترتّب بر اوست، نسبت به او هیچ این چیزی ندارد، هیچ چیزی ندارد هیچ اثری بر آن مترتّب نیست.

آن نیتی را که انسان انجام می‌دهد، آن نیت صورت برزخی آن فعل خارج است حالا چه آن فعل خارج، در خارج انجام بگیرد یا انجام نگیرد این تفاوت نمی‌کند، من وقتی که شمشیر را بر میدارم یا چاقو را برمی‌دارم می‌خواهم بزنم یک بیگناهی را به قتل برسانم همین که نیت می‌کنم که بزنم به پای من یک قتل نوشتند چون من مختار با اراده و با انتخاب قتل نفس محترمه که حرام است و در آیه قرآن هم داریم و مِنْ أَجْلِ ذلِك كتَبْنا عَلى‌ بَنِي إِسْرائِيلَ أَنَّهُ مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَيرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ فِي الْأَرْضِ فَكأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعاً وَ مَنْ أَحْياها فَكأَنَّما أَحْيا النَّاسَ جَمِيعاً وَ لَقَدْ جاءَتْهُمْ رُسُلُنا بِالْبَيناتِ ثُمَّ إِنَّ كثِيراً مِنْهُمْ بَعْدَ ذلِك فِي الْأَرْضِ لَمُسْرِفُونَ‌¹ جمیعا کسی که یک نفس را به هلاکت برساند مانند این است که همه افراد را به هلاکت رسانده و این بر اساس همان مسئله زنجیر واری است که سلسله‌ای است که بین همه افراد است و به واسطه آن این مسئله به همه افراد سرایت می‌کند، خیلی مسئله مسئله دقیقی است این نکته در این جا قرآن می‌فرماید مِنْ أَجْلِ ذلِك كتَبْنا عَلى‌ بَنِي إِسْرائِيلَ أَنَّهُ مَنْ قَتَلَ نَفْساً بِغَيرِ نَفْسٍ أَوْ فَسادٍ فِي الْأَرْضِ فَكأَنَّما قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعاً وَ مَنْ أَحْياها فَكأَنَّما أَحْيا النَّاسَ جَمِيعاً وَ لَقَدْ جاءَتْهُمْ رُسُلُنا بِالْبَيناتِ ثُمَّ إِنَّ كثِيراً مِنْهُمْ بَعْدَ ذلِك فِي الْأَرْضِ لَمُسْرِفُونَ‌²