مرتب سازی:
دعوت قرآن از انسان به متابعت از أحسن
8آن فزعی که در روز قیامت است آن فزعی است که ملائکه میآورند و میگویند که ما آمدیم و در دنیا حجت را بر تو تمام کردیم، راه را به تو نشان دادیم، قرآن را به تو ارائه دادیم، ای بیچاره بدبخت که خودت را در این دنیا محروم کردی و به واسطهی دگم بودن و متحجر بودن و چشم به روی حقایق بستن، آمدی و پا روی همهی وقایع گذاشتی و نَفسِ خود را بر یک مسئله متمرکز و متمحض کردی و از سایر مطالبی که خداوند به عنوان عبرت در اختیار تو گذاشته بود غمض عین کردی، چرا؟ چرا فقط این کتاب را خواندی و آن کتاب دیگر را نخواندی؟ چرا این مقاله را خواندی و به دیگران توصیه کردی ولی مقالهی دیگر را نخواندی؟ چرا؟ چرا گفتی که آن کتاب را نخوانید؟ چرا گفتی که آن مقاله را نخوانید؟ چرا؟ از چه ترس داشتی؟ از چه میترسیدی؟ از خودت میترسیدی؟ از آن جهلی که بر خود روا داشته بودی از او میترسیدی؟
مگر آیهی شریفهی قرآن را نخواندی که قرآن همه را دعوت به تدبر و تعقل میکند، تدبر و تعقل کی برای انسان حاصل میشود؟ وقتی که انسان مطالب متفاوت و مسائل گوناگون را در مرعی و منظر قضاوت عقلانی خود و وجدان و فطرت خود دربیاورد آنگاه فطرت و وجدان و عقل او از میان آن مطالب مختلف، آن احسن را اختیار کند، این را میگویند راه عقلایی، یک مسیر واحد باشد که این را بهش تعقل نمیگویند، فَبَشِّرْ عِبادِ الزمر، ١٧ الَّذِينَ يسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ الزمر، ١٨ دیگر در اینجا معنا ندارد، وقتی که انسان یک نفر فقط در مقابل خود داشته باشد و با یک نفر فقط سروکار داشته باشد، و با یک مطلب فقط ارتباط داشته باشد، پس فیتبعون احسنه چه شد؟ آن کجا رفت؟ فیتبعون احسنه این است که انسان مسائل متفاوت را از افراد متفاوت بشنود. مطلبی که اتفاق افتاده از اشخاصی که در این قضیه بودند آنها را بشنود، شما که این مطلب را دیدید برای ما بیان کنید، شما که این قضیه را دیدید در این جریان بودید برای ما توضیح بدهید، شما که با فلان کس بودید از مسائلی که مشاهده کردید برای ما بگویید، آن وقت انسان این مطالب را که جمعآوری میکند، بر فطرت و وجدان و عقل خودش عرضه میدارد، آنچه را که فطرت و وجدان او از میان این مسائل متفاوته و نقل قولهای مختلف شنیده است، از میان آنها آنی را که به خود نزدیکتر میبیند اختیار میکند، و بعد شخص دوباره پیگیری میکند تا به آن نتیجهی مطلوب و یقین برسد این میشود چی؟ این میشود متابعت احسن.