اهمیت تفقه در دین و فراگیری علم حکمت و تفسیر و عرفان

حالا اگر همین فقه را بردارید مگر فقه غیر از طب است؟ اصلا مگر طبیب مسلمان است؟ ما اینهمه اطباء داریم که یهودی و نصرای هستند و بسیاری از اطباء ما قائل به خدا نیستند ولی در عین حال خیلی حاذق هستند، حتی ممکن است از بسیاری از اطباء مسلمان حذاقتشان بیشتر باشد ، بالاخره این فکر و حدّت را خدا داده است ذهن را خدا داده و استعداد و حافظه را خدا داده است ، این علوم چیزهایی است که بالاخره ذهن بشر اینها را به دست می آورد و اینها را استفاده می کند و انسان باید همیشه دست بالا را بگیرد. چه بسا افرادی هستند که مسلمان نیستند ولی حذاقتشان بیشتر است مثل اینکه افرادی هستند مسلمان نیستند و زورشان بیشتر است و زور بازویشان بیشتر است حالا حتماً شخص اگر مسلمان و مؤمن است باید قوی تر باشد ، نه ، خیلی افراد بودند که از ائمة ما قوی تر بودند. این پهلوان هایی که در آن موقع بودند از حضرت سجاد و امام حسن عسکری قوی تر بودند دلیل نیست که چون امام است باید از نظر ظاهری هم زورش بیشتر باشد مسأله اینطور نیست ، طبعاً زوری که در رستم دستان به راست یا دروغ که هست شاهنامه هزار تا چرت و پرت دارد، معلوم است با آن چیزها خیلی از بزرگان و اولیای خدا مرحوم آقای حداد یا مرحوم قاضی بندة خدا که نمی توانست سه کیلو وزنه را از زمین بردارد. نه! اینطور نیست.

مسألة فقه ما هم همین است ، این روایات را بدهند به یک نصرانی بگویند این موثق است خودش هم کتب را نگاه می کند رجال کشّی را می بیند و رجال ابی داود را می بیند و فرض کنید سایر رجال را می بیند ، رجال صوفی را می بیند و رجال مامقانی را می بیند این کتب رجال را نگاه می کند می فهمد این شخص مورد وثوق هست یا نیست ، الان اینهمه از محققین ومستشرقین که هستند و دارند در کتب ما تحقیق می کنند درعرفان ما تحقیق می کنند در مولانا و حافظ در دانشگاه های غرب دارند تحقیق می کنند مگر اینها مسلمان هستند؟ نه! بسیاری از اساتید ژاپنی و انگلیسی و آمریکایی هستند و تحقیق می کنند و خوب هم تحقیق می کنند بسیاری از اینها محقق هستند که از خیلی از افرادی که دراینجا هستند و مدعی فضل و کمال هستند جلوترند ولی مسلمان هم نیستند، این هم یک فنی و حرفه ای است، اشکال ندارد ، اینها بیایند این کتب را نگاه کنند روایات صحیح و ضعیف را جدا می کنند و آیات قرآن هم دستشان می دهیم، آن مطالب را هم دستشان می دهیم اینها بیایند مطالبی را که از کتب اهل بیت از رجال شیعه از روایاتی که از ائمه علیهم السلام آمده اینها را راجع به آن تحقیق کنند، آن نتیجه و فتوایی که از این ها صادر می شود شما مقایسه کنید ببینید فرق می کند یا نه؟ اگر فرق کند یک در هزار، تفاوتی ندارد. این فرق در همه هست. در بین خود علما مگر نیست؟ مگر دو مجتهد یک فتوا می دهند؟ شما کدام دو مجتهد را از زمان شیخ طوسی تا الان پیدا می‌کنید که همۀ فتاوایش یکی باشد؟ دو مجتهد تا به حال یک فتوا نداده اند ، مفید با صدوق با هم فرق داشتند، شیخ طوسی با سید مرتضی فرق داشتند علامه حلی و شهید اول و ... همه با هم اختلاف می کنند و تا الان هم بوده و اشکالی ندارد ، چرا؟ چون اذهان مختلف و میزان معلومات مختلف و ادله ای که در دست ما هست مختلف است، ادله ای که در دست ماست مختلف است.