عدم جدایى مبانى حكمت و فلسفه از دین‏

امام کلامش معصوم است، یعنی چه؟ یعنی دنیا زیر و رو بشود کلام امام زیر و رو نمی شود، این است مطلب. آسمان به زمین بخورد تمام عالم کن فیکون بشود کلامی را که امام جواد علیه السلام می گوید ابدیت دارد و حیات دارد تا خدا خدایی می کند ، این است مطلب. کلامی را که امام سجاد بگوید به بقاء خدای متعال، این کلام باقیست ، چرا؟ چون این کلام کلام خدای متعال است، کلام خداست از زبان عبد خدا ، عبد صالح خدا، ولی بقیۀ‌ کلمات قاطی دارد و خوب دارد و مراتب دارد از نقطۀ نظر آن میزان پختگی و میزان فعلیت خود نفسِِِِِ ناطقِ گوینده ، گویندۀ این کلام. مرحوم آقای حداد وقتی که فتوحات مکیّه را مطالعه می کردند، مرحوم آقا می فرمودند، ما می دیدیم که گاهی تأمل می کنند از ایشان سؤال می کردیم که آقا چیست مطلب؟ ایشان می فرمودند دارم مراتب وجودی محی الدین را در این مطالبی که می گوید با مراتب خودم قیاس می کنم ، فقط به همین مقدار ، بعد به یک نحو لطیفی و خیلی مؤدبانه و ظریف و لطیف بعضی از مطالب او را هم مورد نقاش و سؤال و تأمّل قرار می دادند، کأنّه قبول ندارند ، نه اینکه مطلب او درست نیست ، نه! این بالاتر است، خیلی فرق می کند ها، این بالاتر است، مطلب او در جای خود درست است و محی الدین اشتباه نکرده است ، یعنی در آن مرتبه ای که داشته، دید و بصیرتش نسبت به وجود و آثار وجودی ذات حق و اسماء و صفاتش این بوده است و این هم درست است ولی وقتی که انسان بالاتر برود می بیند که نه! بالاتر از این هم هست ، یک وقت ما می گوییم ما این را می فهمیم و یک وقت می گوییم مطلب این است ، یک وقت می گوییم این را می فهمیم خب جای ... اما اگر بگوییم مطلب این است می گویند نه ، زود قضاوت نکن و مقداری صبر کن با هم باشیم. بهتر است همیشه انسان بگوید ما این را می فهمیم، ما این را درک می کنیم، این به ذهن ما رسیده است ، این به فکر ما رسیده است، سفت بایستیم بالا و با چوب بگوییم مطلب این است! یک وقت ممکن است بگویند این نیست و اسباب بعضی از مسائل پیش بیاید ، انسان همیشه جای خالی و جای احتمالی بگذارد. ولی بعضی مطالب نه! همان ضرس قاطع است.