عدم جدایى مبانى حكمت و فلسفه از دین‏

أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحیم

و صلَّی‌ اللَه عَلَی سیّدنا و نبیّنا أبی‌القاسم مُحَمّدٍ

و علی آله الطّیبین الطّاهرین و اللعنۀ عَلَی أعدائِهِم أجمَعینَ

معرفتی یا مولای دلیلی علیک و حبّی لک شفیعی الیک و أنا واثق من دلیلی بدلالتک و ساکن من شفیعی الی ‌شفاعتک.

عرض شد که امام سجاد علیه السلام در مسألۀ دلالت و راهنمایی و هدایت و راهگشایی به سوی مقصد اعلی و هدف اثنا و غایت قسوی که همان معرفت ذات پروردگار است معرفت را دلیل قرار داده است و این از مسائلی است که در نزد اهل فن به قضایا قیاساتها معها معروف است، یعنی قضایایی که دلیلش با خودش است و نیاز احتیاجی به دلیل ندارد، فرض کنید اینکه می گویند بزرگان را اکرام کنید، خب مشخص است. اگر شما هیچ روایت و متنی را در اسلام و در متون اهل بیت راجع به اکرام بزرگتر نداشته باشید و نشنیده باشید نه اینکه نداشته باشید، من بگویم که بزرگتر را اکرام کنید یک مقداری با خود فکر کنید، چند لحظه، می بینید حرف خوبی است و نیاز نیست که انسان حتماً این مسأله را از بزرگان بشنود. یا اینکه آقا دروغ نگویید، حتما باید شما این مطلب را از ائمه بشنوید تا اینکه دروغ نگویید؟ یعنی اگر ما از آیات قرآن یا احادیث، روایت و حدیثی نداشته باشیم در مورد حرمت دروغ ، دروغ اشکالی نداشت، حلال بود حلالاً طیبا، حالا که داریم کی راست می گوید؟! این همه هم داریم. اسمش را هم می گذارند زرنگی و از این حرفها.

حالا وای به حال اینکه اگر نداشتیم و مسأله به خود مردم و وجدان مردم موکول می شد آن موقع معلوم نبود که از دروغ مناره می ساختند! به کجا می‌رسید مسأله! یا اینکه راست حق است و صدق است و انسان باید راست بگوید، خب این احتیاج به دلیل ندارد. یا نسبت به ضعفا انسان باید دستگیری داشته باشد، این احتیاج به دلیل ندارد یعنی ما نیاز نداریم برای این مسأله به روایات اهل بیت مراجعه کنیم. روایات اهل بیت به جای خود محفوظ و احادیث و آیات قرآن به جای خود محفوظ ، اینها قضایایی است که قیاساتها معها است یعنی دلیل و علتش از خود عبارت مشخص و نمایان است.