مراتب فیض امام علیه السلام نسبت به افراد

مرد بزرگ زیاد پیدا می شود اهل حال زیاد پیدا می‌شود، اهل مراقبه زیاد پیدا می شود اهل صدق زیاد هستند ولی ما در کجا بار بیندازیم؟ آن مطلب است، ما توجه را بر چه نقطه ای متمرکز کنیم؟ اینها را رد نمی کنیم! نعوذ باللَه که نمی گوییم اینها اصلا از دین و اینها ... نه آقا! تمام اینها از بزرگان، از اهل معرفت، از اهل فضل، مشمول عنایت خدا در مراتب خودشان هستند، حتی ما امید به دستگیری و شفاعت اینها داریم، اینطور نیست مسأله. ولی صحبت اینجاست که یک نفر شیعه وقتی که می خواهد توجّه و حضور خودش را، آن حضور، متوجّه و متمرکز در یک نقطه کند آن نقطه کجاست؟ از میان افرادی که آنها الان از نقطۀ نظر معرفتی برای انسان شناختی پیدا شده است کجا باید مسأله را قرار بدهیم؟ وقتی که از یک عبارت می شنویم که باید انسان الفاظ خودش را در نماز رعایت کند مخارج الفاظ را باید رعایت کند انگشتر در دست کند، وضویش را باید صحیح بگیرد، البته اینها همه درست است نه اینکه غلط است ولی همین مقدار، و آن کسی که می گوید ما در نماز دفع خواطر می کنیم، یک رتبه بالاتر، به دنبال توجه هستیم و می خواهیم توجه خود را به خدا عمیق و خالص کنیم و مزج با خواطر و توهمات و تخیلات روزمره نکنیم و آن کسی که می گوید در نماز حتّی دفع خواطر باید نکرد، کدام یک از این سه‌تا را ما به آن تمسّک کنیم و اسوه قرار دهیم و فکر و نیّت و هدف و قصد و وجود خود را در آن مرتبه ما قرار بدهیم؟ در آن رتبه بیندازیم؟ کدام یک از اینهاست؟ حالا این سه‌تا و بینهما و متوسطات و سایر موارد و اشیاء دیگر در رفتار و کردار هم همینطور. وقتی که انسان مشاهده می کند در کیفیت حال یک نفر می بیند تمام کار ها بر اساس داد و ستد است، داد و ستد، این برایش این کار را می کند که فردا او برایش این کار را انجام دهد و انسان اینها را می داند و تمام زندگی اش این است ، این یک دسته، دستة‌دوم افرادی هستند که بیشتر به جهات معنوی توجه می کنند و جهات ظاهری هم شد، شد. رعایت ظاهر هم می‌کنند این هم یک دسته تا همینطور تا متوجه شود افرادی هستند که اصلا در وجود و در ذهن اینها اصلاً کثرت معنا ندارد. در این مراتب به کدام یک از اینها باید انسان رو بیاورد؟ این مرتبه و این مرتبه و این هم فرض کنید که مرتبۀ‌آخر ، این هم آن مرتبۀ عُلیا، به کدام یک از اینها؟ افراد بر حسب فکر و سلیقه و اهتمامشان و به میزان آن حصّۀ وجودی از معرفتی که دارند یکی را انتخاب می کنند.