میزان تفاوت انسان ها براساس میزان معرفت و عقل آن ها

أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحیم

و صلَّی‌ اللَه عَلَی سیّدنا و نبیّنا أبی‌القاسم مُحَمّدٍ

و علی آله الطّیبین الطّاهرین و اللعنة عَلَی أعدائِهِم أجمَعینَ

معرفتی یا مولای دلیلی علیک و حبی لک شفیعی الیک.

«معرفت و شناخت من ‌ای مولای من، دلیل من است بر تو. و محبت من نسبت به تو، شفیع من است به سوی تو.»

راجع به مسأله معرفت تا حدودی خدمت رفقا مطالبی عرض شد که شرط حرکت انسان به سوی مراتب کمال معرفت اوست. کسی که معرفت ندارد هم خود ضال است و گمراه و هم مضل است و گمراه کننده در صورتی که مسئولیتی داشته باشد، و یکی از علل مهم، حالا نگوییم تمام العلّه، در انحراف مردم و اعوجاج طریق، همین مسألۀ عدم معرفت است چه به جهل بسیط و یا به جهل مرکب، در مقام هدایت و ارشاد مردم برآمدن و به جای کعبه سر از ترکستان در آوردن. این یک مسألۀ خیلی مهم است و این یک قانون فطری و یک قانون عقلیست، که انسان عبارت است از شناخت و معرفت و انسان بدون معرفت با حیوان تفاوتی نمی‌کند هیچ فرقی ندارند با هم.

شما یک سری به این تیمارستانها بزنید، این جاهایی که مجانین را نگه می‌دارند تا ببینید که عرائض ما صحیح هست یا نه؟ کسی که برود در تیمارستان مثل اینکه یکی برود در باغ وحش، چطور خودش را حفظ می‌کند از حیوانات، این هم حفظ می‌کند دیگر، خب دیوانه چیزی نمی‌فهمد، هر کاری از دستش بر می‌آید. دیوانه هم خب اقسامی دارد انواعی دارد. بعضی‌ها حالت تهاجمی دارند و بعضی‌ها خب ندارند. علی کل حال هیچ وقت دیده شده یک شخص عاقلی برود در تیمارستان و در آن حیاط شب را تا صبح بگیرد راحت بخوابد؟ گمان نمی‌کنم یک همچین مسأله‌ای. چرا؟ مثل اینکه فرض کنید انسان در میان یک عده حیوان، حیوانات غیر اهلی بخواهد برود، چطور خود را نگه می‌دارد؟ چطور خود را حفظ می‌کند؟ این هم همین است. چون عقل از آن بیچاره گرفته شده، از این انسان عقل را گرفتند، وقتی عقل را گرفتند، دیگر حالا چه چیز به جایش هست ما نمی‌دانیم، ولی دیگر هر چه هست انسان باید خودش را حفظ کند دیگر، نگه دارد، بر حذر بدارد از این موهبت الهی که در اینجا سلب شده و گرفته شده. و انسان انسانیّتش به عقل اوست به میزان معرفت است. چقدر در روایات تأکید شده ائمه فرمودند، احتیاج به تأکید ندارد ولی خب اینها هم فرمودند، که نگاه به ظاهر کسی نکنید نگاه به ریش سفید و طویل کسی نکنید، نگاه به کیفیت عمامه بستن کسی نکنید نگاه به کیفیت راه رفتن، همچین سر را به زیر انداختن به حال تواضع و زهد حرکت کردن نکنید، نگاه به عصای زرد و قهوه‌ای و سیاه و نعلین زرد نیم متر جلوتر از خود شخص، نگاه نکنید به اینها، نگاه به دولا دولا رفتن و آهسته صحبت کردن نکنید، چرا؟ اینها همه ظاهر است، ظاهر. اینها همه‌اش ظاهر است.