حقیقت تعلیم اسماء و جایگاه وجودی ملائکه

وَ إِذْ قٰالَ رَبُّكَ لِلْمَلاٰئِكَةِ إِنِّي جٰاعِلٌ فِي اَلْأَرْضِ خَلِيفَةً ﴿البقرة، ٣٠﴾من می‌خواهم مثل خودم را درست کنم، تا آن موقع درست نکرده بود. ملائکه بودند، دارای مراتب عالی بودند. آن موقعی که خدای متعال این مطلب را می‌فرمود همین جبرائیل هم حضور داشت و همین جبرائیلی که برای خاتم انبیاء هم حتی وحی می‌آورد حضور داشت. اینطور نبود که جبرائیل مراتب کمال را طی کند به پیغمبر که می‌رسد نوبت وحی او بشود، نه، اینطور نبوده. ملائکه از نقطۀ نظر کمال در مرحلۀ ثابتات قرار دارند. کمال برای ملائکه ثابت است. از نقطۀ نظر عرضی بر مراتب آنها اضافه می‌شود امّا از نقطۀ نظر طولی و سعۀ مدرکات، از آن وقتی که ملائکه خلق شدند تا آن وقتی که وجود داشته باشند الی الابد هیچ تغییری به اندازۀ سر سوزن هم نمی‌کنند.

شما این لیوان را بنگرید در دست من، این لیوان توسط کارخانه درست شده. الآن چه مدّت از آن می‌گذرد؟ فرض کنید یک سال از ساخت این لیوان گذشته، دو سال گذشته، چقدر به این لیوان اضافه شده؟ یک سر سوزن اضافه شده؟ نه. اگر ده سال دیگر هم بگذرد باز حجم این لیوان همین قدر است. بله ممکن است شما الآن در این لیوان آب بریزید، بعد در این لیوان شربت بریزید، بعد در این لیوان سرکه بریزید، مایعاتی که ریخته می‌شود ممکن است تفاوت داشته باشد ولی حجم لیوان و این ظرف تفاوت نمی‌کند. ملائکه هم همین‌طورند. از وقتی که خدای متعال اینها را خلق کرده تا الآن و تا بعد، الی ابد الاباد مرتبۀ وجودی آنها و مدرکات اینها در همان محدودیت است و هر کدام از این ملائکه در یک مرتبۀ از این محدودیت قرار دارند، در یک مرتبۀ از این تقیّد قرار دارند. اینها در اسماء و صفات الهی سیر بی‌نهایت دارند. یعنی هر آن برای آنها مسأله‌ای منکشف می‌شود سوای مسألۀ دیگر، این حرکت حرکت عرضی است. امّا مقدار فهم و تعقّل آنها نسبت به اسماء و صفات الهی، آن مقدارش اضافه نمی‌شود هیچ اضافه نمی‌شود.