لزوم معرفت به تکالیف و عمل بر اساس آن

بله، [اگر] انسان احتمال شبهه را بدهد ـ آن هم احتمال عقلایی نه احتمالِ صرفاً در عالم تخیّل و در عالم اعتبارـ به آن احتمال عقلایی، تکلیف متناسب با خودش تعلّق می‌گیرد.

موارد اجرای اصول عملیه

ما دو [نوع] احتمال داریم. در اصول [فقه] به هر احتمالی ترتیب اثر داده نمی‌شود. شارع مقدّس بر احتمالات غیر متعارف که عرف بر آن احتمالات اثر را مترتب کند، وضع اصول علمیّه کرده است؛ اما بر آن احتمالاتی که عقل در باب احتمال تا به مرتبۀ یقین نرسیده است ـ ولو به نحو وهن ـ به آنها ترتیب اثر نمی‌دهد، شارع به آنها ترتیب اثرنمی‌دهد. اصلاً آنها را به حساب نمی‌آورد. تا اینکه حالا بخواهد بر آنها اصل جاری بکند.

الآن این لیوان آبی که در جلوی من هست، این لیوان طاهر است. مشخص است [که] طاهر است. آبِ در آن هم طاهر است. مشخص است آمدند از لوله‌ها این ظرف را از آب لوله آب پر کردند و بعد هم این [لیوان] در اینجا آمده است. سیر این ظرف آبی که در مقابل ما هست به این کیفیت است. من هم بدون اینکه اصلاً نسبت به این قضیّه توجّه کنم الآن در حضور شما ـ با اجازه ـ چون تشنه‌ام هست، بدون اجراء اصل عملی و اصل طهارت، یک قدری از این آب‌ها میل می‌کنم. در موقعی که من الآن این آب را می‌خورم هیچ [به این] فکر می‌کنم [که] احتمال عقلایی دارد این نجس باشد و چون این احتمال وجود دارد به مقتضای اصل عملی که اصل طهارت است باید حکم به طهارت بشود؟! اصلاً آب خوردن یادم می‌رود [اگر] بخواهم فکر این مسائل [باشم.]

می‌گویند یک بنده خدایی با یک مخدرۀ مکرمۀ مجلّله‌ای ازدواج کرده بود. شب اول شد. طلبه‌ایی بود یک مقداری اصول عقاید و شرح باب حادی عشر خوانده بود. در شرح باب حادی عشر از این مطالب آمده است ولی نه به درد اینجا، به درد جای دیگر [می‌خورد.] خلاصه گفت ببینیم این اهل بیت ما از نظر عقائد، عقائدش درست است؟! خلاصه توحیدش، نبوتش، معادش، این [همسری] که ما گرفتیم بالأخره چه جوری است؟