دین اسلام، دین رأفت و رحمت ‏

آیا باید منفی‌گرا باشد، این راه راهِ سلوک است؟ یا باید مثبت‌گرا باشد؟ انسان وقتی که با افراد برخورد می‌کند از اول در مقابل اینها جبهه بگیرد یا اینکه نه باز باشد، باز باشد. دوتا صفت بد دارد شاید یک صفت خوب هم داشته باشد. سه‌تا صفت بد دارد شاید یک صفت خوب هم داشته باشد.

حضرت عیسی علی نبینا و آله علیه السّلام یک روز با جمع حواریین از جایی می‌گذشت، دید یک سگی افتاده؛ مدتی است که فوت کرده و ظاهراً دیگر روائح نامناسبی هم از او متصاعد است، اعضای او هم به هم ریخته بود، هر کدام از اینها آمدند یک مطلبی را گفتند ظاهراً روایت از رسول خداست هر کدام از این اصحاب حضرت عیسی آمدند یک چیزی گفتند عجب روائح کریه‌ای دارد.

یکی گفت ببین اصلًا به چه وضعیتی افتاده، یکی گفت پوستش هم جدا شده حضرت عیسی گفت: ببینید چه دندان‌های سفید و قشنگی دارد.¹ ها! این معلوم است که پیغمبر است، چرا؟ بله رایحه‌اش رایحه کریه است ولی گفتن ندارد. این را انسان هم می‌فهمد. نظر بر چه باید بیافتد؟ نظر بر آن حسن باید بیفتد. و چقدر خوب است که یک سالک این حالت را در خودش تمرین کند که همیشه با افراد، به نظر حسن برخورد کند نه به نظر سوء و نه با دید بد و نه با سوءظن.

یک وقتی در یک جایی شنیدم که شخصی می‌گفت: امروز ما در حکومت‌ها و در قضاها بناء را اوّل بر سوءظن می‌گذاریم.

این غلط است. بر سوءظن چرا باید گذاشت؟ انسان می‌بیند یک مطلبی اتفاق افتاده، باید این مطلب را بشنود و تحقیق کند. چرا سوءظن؟ سوءظن انسان را از حقیقت دور می‌کند، انسان را از رسیدن به واقعیت دور می‌کند و انسان را از تقرّب دور می‌کند، یعنی آن حالتی که در نفس انسان به واسطه این قضیه پیدا می‌شود، پرده می‌اندازد.