لزوم توجه به پروردگار متعال در حالت عُسرویُسر، گشایش وضیق‏

امام سجّاد علیه‌السّلام در این‌جا می‌فرماید: «وَ أنّ الرّاحِلَ إلَیک قَریبُ المَسافَة» کسی که سفرِ به سمت تو را در پیش دارد. حضرت خود را در لباس بشری و در عالم مادّه و گرفتار در کثرات فرض کرده است و می‌خواهد راه خود را به سمت خدا و این سفر را به سمت او شروع کند، بعد از این‌که آمد و حساب و کتاب را امام سجّاد آمد بیان کرد. اوّل این‌که آمد فرمود: «فِى اللَهفِ الى جودِک وَ الرِّضا بِقَضائِک عِوضَاً مِن مَنعِ الباخِلین» در این‌که من بارم را کجا بیاورم و پیش چه کسی این بار را بیندازم؟ خب باید کجا کرد؟ باید آمد پیش خدا دیگر، که خب عرض شد دلیلش چیست؟ چرا امام علیه‌السّلام می‌فرماید: من باید به سمت تو إنابه کنم و به سمت تو ناله کنم و به سمت تو تذلّل و خشوع و خضوع داشته باشم نه جای دیگر.

حضرت می‌فرماید: من نمی‌خواهم بر دَرِ ارباب بی مروّت دنیا بروم، من نمی‌خواهم بر در آن‌ها بنشینم تا خواجه بلند شود صبح صبحانه‌اش را بخورد و حمّامش را برود و یک سر و صورتی هم تمیز بکند و عرض کنم حضورتان یک قلیانی هم بکشد و عرض می‌شود قلیان که خب دخان است و حرام است دیگر سیگار و دخان و این‌ها حرام است. حالا بالأخره بخواهد یک فرض کنید یک شربتی بخورد و یک چایی بخورد چیز بکند و بعد هم کم‌کم لباس بپوشند و آب و جارو و فلان و حالا ساعت هشت و نه بلند شود ما برویم زودتر بایستیم، زودتر بایستیم که این بلند شود بیاید بیرون هان، حضرت می‌فرماید صد سال من یک هم‌چنین کاری را نمی‌کنم. بروم بر در خانه کی بایستم؟ تملّق پیش چه کسی بکنم؟ دست نیاز به سمت چه شخصی دراز کنم؟ اگر قرار ناله‌ای هم بکنم، اگر قرار است خضوعی بکنم این خضوع را فقط به یک درگاهی می‌کنم بی‌ارزد، آخر ای احمق آن کسی را که تو داری به سمت او ناله می‌کنی آن هم مثل تو است، به خدا قسم گلبول‌های سفید و قرمزش عین تو است، قدّش اندازه تو است، مویش اندازه تو است وزنش اندازه تو است، مغزش اندازه تو است یا کمتر است، قطعاً کمتر است، کمتر نبود که به این وضع و حال نبود، فعلًا چیزی که نیست مغز است، کمتر است، هان؟ اگر می‌خواهی ناله کنی یک جایی ناله کن که بی‌ارزد، ارزش داشته باشد، آن‌جا کجاست؟ آنجا فقط درگاه پروردگار است. امام علیه‌السّلام می‌فرماید: پیش کسی ناله نکن و این عزّت و شرافت انسانی را بی‌خود به هدر نده، حتی پیش ملائکه هم نکن، ملائکه که هستند؟ این‌ها هم همه اسباب و ادوات جریان مشیت خدا هستند ملائکه کی هستند، پیش جبرائیل هم نباید إنابه کرد، جبرائیل کی است؟ عزرائیل کی است؟ اسرافیل کی است؟