احکام اجتهاد و تقلید

أعوذ بِالله من الشّیطان الرّجیم

بسم الله الرّحمٰن الرّحیم

و صلَّی اللهُ علیٰ محمّدٍ و آلِه الطّاهِرین

و لعنةُ اللهِ علیٰ أعدائِهم أجمَعین

جاودانگی قوانین اسلام

از ضرورت دین اسلام است که قوانین اسلام ابدی است؛ یعنی قابل نسخ نیست تا قیامت [و] هیچ حکم آسمانی یا غیر آسمانی [و] قانونی نمی‌تواند برعلیه قانون اسلام بیاید و قانون اسلام را نسخ کند. و در حدیثی که شیعه و سنّی از خود رسول اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم روایت کرده‌اند [وارد است] که:

حلالُ محمّدٍ حَلالٌ إلیٰ یَومِ القیامَة، و حَرامُ محمّدٍ حَرامٌ إلیٰ یَومِ القیامَة؛¹ «حلال محمد حلال است تا روز قیامت و حرام محمد حرام است تا روز قیامت.»

وجوب رجوع به مجتهد جامع‌الشّرایط در زمان غیبت‌

و در زمان حضور امام، احکام را مردم از امام می‌پرسند اگر دسترسی دارند به خودِ امام؛ و اگر دسترسی ندارند، از نُوّاب امام و افرادی [می‌پرسند] که قوّۀ اجتهاد دارند و می‌توانند مستقلاًّ در کتاب خدا و سنّت پیغمبر و روایاتی که از ائمّه به آنها رسیده است نظر کنند و حکم خدا را از آن استنتاج کنند. بنابراین باب اجتهاد باز است ولو در زمان خود امام.

در زمان حضور خودِ امام، مانند حضرت امام زین‌العابدین، حضرت امام حسن، مانند موسی بن جعفر علیهم السلام و سایر ائمّه، تمام قُطر² اسلام که دسترسی به امام نداشتند، ولیکن به دستور امام در هر شهری [و] در بَلَدی مردم رجوع می‌کردند به آن عالمی که دارای شرایط استنباط بود و به امضا و اذن آنها، حکم خدا را خود از کتاب خدا و سنّت پیغمبر استنتاج می‌کرد و برای مردم بیان می‌کرد.³

در زمان غیبت هم مانند زمان حضور است؛ [یعنی] افراد که دسترسی ندارند به خود امام، باید به علمایی که متّقی و جامع شرایط هستند مراجعه کنند و احکام را از آنها بگیرند. اگر خود بدون مراجعه به اهل خُبرۀ در این فن که مجتهد جامع‌الشّرایط است، عمل کند، عمل او باطل است.⁴