تبیین راه خدا و راه دنیا و نفس

اینجاست که مرحوم آقا به آقای خمینی می‌فرمودند که شما ندا را ندای کلِّی کنید؛ یعنی براساس آن ربط شما ندا را سر بدهید آن ربط هم در همه موجود است در شاه هم حتی آن ربط هست! در شاه! بالأخره شاه هم یک بشر است، از پدری متوّلد شده از مادری متوّلد شده، انسان است، کارش خلاف بوده، بله، گناه انجام می‌داده، بله، ظلم می‌کرده، بله، ولی ربط هنوز چی؟ از بین نرفته؟ ربط هنوز از بین نرفته انسان، از همان دریچه ربط چی است؟ باید وارد بشود و الآن هم همین‌طور است، همه افراد همه حکام همه سلاطین و همه چی؟ ربط را دارند کسی ربطش قطع نمی‌شود، این پیغمبر وقتی نامه می‌داد برای سلاطین و پادشاه‌ها، اگر ربط نداشتند برای چی نامه می‌داد؟ یکی برود پیش پیغمبر بگوید یا «رسول اللَه» می‌خواهی به مردم بگویی ما نامه دادیم یا نه واقعاً احتمال هدایت هست؟ اگر احتمال هدایت نیست پس چرا نامه دادید؟ برای چی نامه دادید شما؟ اگر احتمال هدایت هست، خب حالا یک شخصی‌" إِنَّا هَدَيناهُ السَّبِيلَ إِمَّا شاكراً وَ إِمَّا كفُوراً¹" «راه را ما نشان می‌دهیم یک شخصی می‌آید یک شخصی نمی‌آید مثل سایر افراد دیگر. این می‌شود منطق عرفان، منطق سلوک.

سلوک مرحوم آقا و عرفان مرحوم آقا این نحوه بود، سلوک و عرفان مرحوم آقا بر اساس ربط تکوینی و واقعی بین انسان و پروردگار مبتنی بود و استوار بود و این جهت را اگر ما حفظ کنیم، یعنی ما، مای جمعی که الآن اینجا هستیم، این مسأله را اگر حفظ کنیم در طریق ایشان هستیم اگر این مسأله را حفظ نکنیم؛ چون او در طریق ما نیست؛ پس بنابراین بهش سلام نکنیم؛ این چیست؟ اسم این دیوانگی است، آدم دیوانه این کار را انجام می‌دهد، چون او در طریق ما نیست پس باید بهش سلام نکنیم، وارد مجلس می‌شود، سرمان را بگردانیم این شخص دیوانه است.