سریع الاجابة بودن خدا و بطى‏ءالاجابة بودن ما

آن کسی که به یک جایی می‌رسد و آنقدر برای خودش حجاب درست می‌کند آنقدر دربان درست می‌کند، در پرده‌های تودرتو و در غرفه‌های تودرتو زندگی می‌کند و با حُجّاب و مانعین و حُرّاس این خودش را محفوظ می‌کند، آن با امیرالمومنینی که بلند می‌شود و در حال حکومتش می‌رود و این کار را می‌کند چه فرقی می‌کند؟ آن به واسطه رسیدن به حکومت خود را از صفات رحمانی جدا می‌کند و امیرالمومنین به واسطه حکومت، خود را به صفات رحمانی نزدیک‌تر می‌کند خود را در مقابل مردم پست‌تر می‌کند و این تصنُّع نیست تصنُّع فایده ندارد حال تکوینی مولا این‌طور است که خود را در مقابل مردم پست و متواضع می‌کند یعنی اینی که الآن حاکم ... أَاقنَعُ مِن نَفسى‌ عجیب می‌فرماید ان یقالَ لى امیرَالمُومِنینَ وَلا اشارِکهُم فى مَکارِهِ الدَّهرِ.¹

آیا من به این‌که به من بگویند امیرالمومنین اکتفا کنم و به خود بگیرم امّا در ناراحتی‌های روزگار با آن‌ها خودم را شریک قرار ندهم؟

این کلام از قلب یک انسان حّر بیرون می‌آید یک انسانی که آزاد است از هوی و هوس، آزاد شده از هرچه که او را مقید می‌کند! می‌خندد، می‌خندد به این اوضاع! ابن عباس می‌آید و می‌گوید یا علی در این کوران و اینها، مسائل و فلان و حرف‌ها، داری کفشت را می‌دوزی؟ این آدم اصلًا در این عالم نیست؟

خب این مال چیست؟ این ابتدای قضیه، این صورت مسأله، صورت مسأله‌ای که امام سجّاد علیه‌السّلام می‌فرماید این است خب حالا البته معانی دیگری در باطن این عبارت هست، صورت قضیه این است یک شخصی، یک ذاتی، که هستی مطلق است تمام جمال اختصاص به او دارد تمام کمال اختصاص به او دارد تمام هستی اختصاص به او دارد تمام شواءب هستی اختصاص به او دارد او قدرت مطلق است او علم مطلق است او کمال و بهاء مطلق است تمام صفات مطلق و صفات مَحمَده‌ی اطلاقی را شما اختصاص به این ذات می‌دهید این ذات یک طرف قضیه، یک طرف قضیه ما، بَه بَه حرف نداریم، صفات کمالی ما چست؟ فقر مطلق، صفات کمالی ما، جهل مطلق، صفات کمالیه‌ی ماست و ظلمت مطلق است. شعر مال کیست؟