فقر وجودی سالک در مقابل پروردگار
فقره دعاء: من أين لي النجاة ولا تستطاع إلّا بك . 1 – انسان فقیر نیست عین فقراست. 2 – علامه طهرانی می فرمودند:انسان نباید نسبت به مخارج وهزینه هایی که در سفر حج انجام می دهد،منّتی بر خدا قرار دهد. 3 – بیان معناي «الحمداللَه» 4 – دعاي ابوحمزه ثمالی يك كتاب تربيتي و دستور سلوكي است. 5 – سلوك يعني تحقق بخشيدن به مطالبي كه جبنۀ واقعي دارند، چه سالك آن مطالب را از استاد بشنود يا نشنود.
فقر وجودی سالک در مقابل پروردگار
توضیحات:
فقره دعاء: من أين لي النجاة ولا تستطاع إلّا بك . 1 – انسان فقیر نیست عین فقراست. 2 – علامه طهرانی می فرمودند:انسان نباید نسبت به مخارج وهزینه هایی که در سفر حج انجام می دهد،منّتی بر خدا قرار دهد. 3 – بیان معناي «الحمداللَه» 4 – دعاي ابوحمزه ثمالی يك كتاب تربيتي و دستور سلوكي است. 5 – سلوك يعني تحقق بخشيدن به مطالبي كه جبنۀ واقعي دارند، چه سالك آن مطالب را از استاد بشنود يا نشنود.
فقر وجودی سالک در مقابل پروردگار
12هر جوری می‌خواهد بگیرد، بگیرد. آخرش گرفتن یکی است، نحوه‌اش فرق می‌کند. چرا آدم بیاید [بگوید] نه خدایا من این‌جوری را خوشم نمی‌آید، آن‌جوری را خوشم می‌آید! خب این‌که نمی‌شود!
پس بنابراین ما باید بدانیم که تمام شراشر وجود ما تمام تبعات ما تمام حیثیات ما، (صوت نامفهوم ١٢: ٣٢) تمام این‌ها به اندازه سر سوزنی به ما تعلق ندارد و ما باید این‌ها را عاریه فرض کنیم که این‌ها و خودمان و تمام این‌ها عاریه هستیم وکل شى‌ء یرجع الى اصله1 همه چیز باید به همان منبع خیرات برگردد.
لذا حضرت می‌فرماید: مِنْ أَینَ لِى الْخَیرُ یا رَبِّ وَ لَا یوجَدُ إِلَّا مِنْ عِنْدِک؛ خیری که مال من است از کجا آورده‌ام؟ در حالتی که آن خیر فقط از ناحیه تو پیدا می‌شود و سرچشمه‌اش تو هستی و حقیقت همه خیرات تو هستی و اگر بخواهی این از من سر می‌زند و اگر نخواهی این از من سر نمی‌زند. لذا در راه هم مواردی پیدا می‌شود که ان‌شاءاللَه برای شب آینده [مطرح می‌شود] در راه هم مواردی پیدا می‌شود که انسان خیال می‌کند به حسب ظاهر توفیقی نداشته که این عمل را انجام بدهد ولیکن این
مسئله حقیقتش این است که به انسان بفهمانند که اگر هم یک کاری انجام می‌دهی خیال نکن خودت انجام دادی، بیخود خوشحال نباش. شاکر باش ولی خوشحال از این‌که این کار را من انجام دادم، این توفیق را من پیدا کردم، این نظر لطف را این آقا به من داشته؛ نه آقاجان! این حرف‌ها نیست! مسئله از این‌ها دقیق‌تر است و بالاتر است.
در یمنی پیش منی چو با منی *** پیش منی در یمنی اگر با من نیستی2 اللَهم صل علی محمد و آل محمد
- بحار الأنوار (ط- بيروت)، ج ٦٤، ص ١٠٦: امام باقر عليه السّلام فرمودند: فَكَذَلِكَ يَرْجِعُ كُلُّ شَىْ‌ءٍ إِلَى أَصْلِهِ وَ جَوْهَرِهِ وَ عُنْصُرِهِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَنْزِعُ اللَّهُ تَعَالَى مِنَ الْعَدُوِّ النَّاصِبِ سِنْخَ الْمُؤْمِنِ وَ مِزَاجَهُ وَ طِينَتَهُ وَ جَوْهَرَهُ وَ عُنْصُرَهُ مَعَ جَمِيعِ أَعْمَالِهِ الصَّالِحَةِ وَ يَرُدُّهُ إِلَى الْمُؤْمِنِ وَ يَنْزِعُ اللَّهُ مِنَ الْمُؤْمِنِ سِنْخَ النَّاصِبِ وَ مِزَاجَهُ وَ طِينَتَهُ وَ جَوْهَرَهُ وَ عُنْصُرَهُ مَعَ جَمِيعِ أَعْمَالِهِ السَّيِّئَةِ الرَّدِيَّةِ وَ يَرُدُّهُ إِلَى النَّاصِبِ عَدْلًا مِنْهُ جَلَّ جَلَالُهُ وَ تَقَدَّسَتْ أَسْمَاؤُهُ وَ يَقُولُ لِلنَّاصِبِ لَا ظُلْمَ عَلَيْكَ هَذِهِ الْأَعْمَالُ الْخَبِيثَةُ مِنْ طِينَتِكَ وَ مِزَاجِكَ وَ أَنْتَ أَوْلَى بِهَا وَ هَذِهِ الْأَعْمَالُ الصَّالِحَةُ مِنْ طِينَةِ الْمُؤْمِنِ وَ مِزَاجِهِ وَ هُوَ أَوْلَى بِهَا الْيَوْمَ تُجْزى كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ لا ظُلْمَ الْيَوْمَ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ* أَفَتَرَى هَاهُنَا ظُلْماً وَ جَوْرا.
* المؤمن: ١٧. - اصل اين بيت شعر بدين صورت است:
گر در يمنى چو با منى پيش منى||ور پيش منى چو بى منى در يمنى
روح مجرد، ص ٣٦: و همين مراد و مُفاد را مى‌رساند بيت ابن فارض عارف شهير مصرى:
ما لِلنَّوَى ذَنبٌ و مَن أهْوَى مَعى||إن غابَ عَن إنسانِ عَينى فهْوَ فى
« در صورتيكه محبوب من با من باشد، دورى گناهى ندارد؛ چرا كه اگر از مردمك چشمم غائب باشد، در درونم حاضر است.»(« ديوان ابن فارض» طبع بيروت سنه ١٣٨٤، ص ١٥٥)
- بحار الأنوار (ط- بيروت)، ج ٦٤، ص ١٠٦: امام باقر عليه السّلام فرمودند: فَكَذَلِكَ يَرْجِعُ كُلُّ شَىْ‌ءٍ إِلَى أَصْلِهِ وَ جَوْهَرِهِ وَ عُنْصُرِهِ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يَنْزِعُ اللَّهُ تَعَالَى مِنَ الْعَدُوِّ النَّاصِبِ سِنْخَ الْمُؤْمِنِ وَ مِزَاجَهُ وَ طِينَتَهُ وَ جَوْهَرَهُ وَ عُنْصُرَهُ مَعَ جَمِيعِ أَعْمَالِهِ الصَّالِحَةِ وَ يَرُدُّهُ إِلَى الْمُؤْمِنِ وَ يَنْزِعُ اللَّهُ مِنَ الْمُؤْمِنِ سِنْخَ النَّاصِبِ وَ مِزَاجَهُ وَ طِينَتَهُ وَ جَوْهَرَهُ وَ عُنْصُرَهُ مَعَ جَمِيعِ أَعْمَالِهِ السَّيِّئَةِ الرَّدِيَّةِ وَ يَرُدُّهُ إِلَى النَّاصِبِ عَدْلًا مِنْهُ جَلَّ جَلَالُهُ وَ تَقَدَّسَتْ أَسْمَاؤُهُ وَ يَقُولُ لِلنَّاصِبِ لَا ظُلْمَ عَلَيْكَ هَذِهِ الْأَعْمَالُ الْخَبِيثَةُ مِنْ طِينَتِكَ وَ مِزَاجِكَ وَ أَنْتَ أَوْلَى بِهَا وَ هَذِهِ الْأَعْمَالُ الصَّالِحَةُ مِنْ طِينَةِ الْمُؤْمِنِ وَ مِزَاجِهِ وَ هُوَ أَوْلَى بِهَا الْيَوْمَ تُجْزى كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ لا ظُلْمَ الْيَوْمَ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ* أَفَتَرَى هَاهُنَا ظُلْماً وَ جَوْرا.