شرح و تبیین احکام و تکالیف اولیاء الهی

جوان پیش پیغمبر می‌آید و می‌گوید:

یا رسول‌اللَه، وقتی که ما خدمت شما هستیم، چه و چه هستیم؛ ولی وقتی که می‌رویم و نگاهمان به یک زن می‌افتد، هرچه هست از دست می‌رود!¹

حضرت آیۀ حجاب را می‌آورد که: ﴿قُل لِّلۡمُؤۡمِنِينَ يَغُضُّواْ مِنۡ أَبۡصٰرِهِمۡ﴾.²و³ تمام اینها برای فساد و افساد است؛ اگر فساد و افسادی اصلاً در میان نباشد، اینها دیگر معنا نداشت! چرا اشکالی ندارد که پسر بچّۀ سه ساله و دختر چهار ساله یکدیگر را نگاه بکنند؟! چون فسادی در کار نیست، ممیّز نیستند، فکر ندارند، شعور ندارند.

تلمیذ: مسئلۀ عِنّین هم همین‌طور است؟

استاد: مسئلۀ عِنّین فرق می‌کند، در قضیۀ عنین چون خاطره‌اش در ذهن می‌ماند و آن خاطره او را اذیّت می‌کند، از این نظر حکم می‌آید. بله، اگر به نحوی باشد که اصلاً مسئلۀ زن و مردی برای او تفاوتی پیدا نکند و این مسئله در وجود او دیگر منتفی شده باشد، ولو به مقام کمال هم نرسیده باشد، حکم نیست و اشکالی هم ندارد؛ انگار دارد به این پارچ نگاه می‌کند.

من خودم افرادی را دیدم که در یک حالت خاصّی بودند که به چیزی هم کاری نداشتند و واقعاً برای آنها تفاوتی نداشت، یعنی نگاه به زن در آنها هیچ‌گونه أثری ایجاد نمی‌کرد؛ خب این در آن موقع حکم ندارد.

البته این مسئله‌ای که عرض کردم خیلی مسئلۀ دامنه‌داری است که فقط من به‌عنوان اجمال و اشاره عرض کردم؛ امّا ما دیگر این قضیه را گسترش می‌دهیم و می‌توانیم باز بکنیم، و این دیگر به مسائل علم اجمالی کشیده می‌شود که آیا احتراز از جمیع اطراف علم اجمالی واجب است یا واجب نیست؟ و تکلیف به کدام تعلّق می‌گیرد؟ که اصلاً در بحث‌های اصولی می‌رود و از بحث خارج می‌شویم. ولی بالاجمال، هر حکمی یک موضوعی می‌خواهد، موضوع نباشد حکم هم نیست؛ شأنیّت و تنجّز و این حرف‌ها را هم بریزیم کنار!

توجّه مطلق اولیای خدا به خیر محض