راه وصول به پروردگار متعال متوقف بر کنار گذاشتن نفسانیات
11اینجاست که اول بزرگان دستور به خود انسان دادند، به اینکه خود انسان باید خودش را اصلاح کند، حداقل در مقام اصلاح باشد. من نمیگویم این مطلب به همین سهولت پیدا میشود و یک شبه همه چیز حل میشود. این مراقبتی که بزرگان میگویند همین است انسان در مقام باشد، هی متذکر شود؛ چون در وقتی که انسان نفسش آلوده باشد مطالبی را که اخذ میکند در ظرف آلوده قرار میگیرد و آن مطالب نفس آنها موجب فتنه خواهد شد، و همان مطالب اثر عکس خواهد شد.
تیغ دادن در کف زنگی مست *** به که آید علم ناکس را به دست علم و مال و منصب و جاه و قران *** فتنه آمد در کف بدگوهران1 چون قلم در دست غداری بود *** لاجرم منصور بر داری بود2 اگر این علم و فن بیاید در دست یک نفس کثیف و نفس آلوده و نفسی که به دنبال موقعیت خود و تثبیت موقعیت و شخصیت خود است، نه آن نفسی که از نفسانیت درآمده و بی هوا شده و پاک شده، وقتی که در آنجا قرار بگیرد آنوقت چه خواهد شد؟ چه مطالبی از این نفس بروز خواهد کرد و خروجی این نفس چه خواهد بود؟ از این زبان و از این قلم چه بیرون میآید؟ آن آمال و مقاصد شوم و ابراز شخصیت در قالب انتساب به عالَم ربوبی در آن قالب، آن آمال و آنها با این ابزار و با این وسائط بروز خواهد کرد. همه هم فکر میکنند که اینها طبق موازین و طبق اصول و قواعد است. چرا؟ چون این نفس آمده با این وسائطی که بدست آورده درست نشده، در آن موقعیت خودش باقی مانده، متحول نشده است. مثل یک آب گندیدهای که شما چند قطره آب زلال در آن بریزید، آب زلال آن را تغییر نمیدهد و بلکه آن آب زلال را هم شبیه خودش میکند. شما بیایید در یک فضای گندیده یک سیب با طراوت بیندازید، سیب نمیآید آن آب را برگرداند بلکه آن میآید آن سیب را میگنداند. این علومی که این نفس فاسد ...
- مثنوی، دفتر چهارم
- مثنوی، دفتر دوم

