لطف خدا در اجازۀ دعا نمودن به بندگان
12اهمّیت و لزوم تلاوت قرآن در نماز
اصلاً اصل وضع قرائت قرآن، در نماز است. مسلمانهای زمان پیغمبر وقتی میگفتند: «برو قرآن بخوان؛ اِقرَإ القرآن» یعنی برو نماز بخوان.1 قرآن خواندن یعنی نماز خواندن.
آنوقت در هر رکعت از نمازی که انسان میخواند، اوّل یک تعریفی از پروردگار میکند و سلام و علیکی میکند که آن سلام و علیک، سوره حمد است و بعد شروع میکند به قرآن خواندن. بعد از اینکه به سجده افتاد و دعا کرد و بعد سر از سجده برداشت دو مرتبه در خلال نماز، یک سلام و علیکی میکند و یک تحمید ـ بهترین تحمید سوره حمد است، که دو مرتبه هم بر پیغمبر نازل شده است2 و لذا او را مثانی میگویند، و سبعالمثانی3 روی همین اعتبار است ـ و بعد از اینکه حمد را خواند ـ که در هر نمازی باید حمد باشد؛ لا صلاةَ إلّا بفاتحةِ الکتاب4 ـ دیگر بروید سوی قرآن، هرچه دلتان میخواهد قرآن بخوانید، یک جزء، دو جزء، هر چه دلتان میخواهد؛ این شد خواندن قرآن در حال نماز. در آیۀ مبارکه میفرماید: ﴿أَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ لِدُلُوكِ ٱلشَّمۡسِ إِلَىٰ غَسَقِ ٱلَّيۡلِ وَقُرۡءَانَ ٱلۡفَجۡرِ إِنَّ قُرۡءَانَ ٱلۡفَجۡرِ كَانَ مَشۡهُودٗا﴾،5 نماز را از اوّل ظهر بجا بیاور تا نیمههای شب که شب تاریک میشود؛ کنایه است از نماز در زوال ظهر و عصر و مغرب و عشاء. ﴿وَقُرۡءَانَ ٱلۡفَجۡرِ﴾ یعنی نماز صبح را هم بجا بیاورید. اصلاً اسم نماز صبح در قرآن بهعنوان ﴿وَقُرۡءَانَ ٱلۡفَجۡرِ﴾ است، یعنی قرآنی که در موقع فجر خوانده میشود. و این قرآنُ الفجر کان مشهودًا لملائکۀ شب و روز، هم ملائکۀ شب که میخواهند بروند بالا و هم ملائکۀ روز که میخواهند بیایند پایین، هر دو دسته ملائکه در اوّل اذان صبح این قرآن فجر مؤمن را مصاحبت میکنند.6 پس در قرآن، ﴿وَقُرۡءَانَ ٱلۡفَجۡرِ﴾ به نماز گفته شده است.
مهجور نمودن قرآن با اکتفا به قرائت سورۀ توحید در نماز
و ببینید ما چقدر دور افتادیم، چقدر! نمازهای ما منحصر شده است به ﴿قُلۡ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ﴾، و قرآن متروک شده است؛ درحالتیکه باید در نماز قرآن خواند و سورههای مختلف خواند، قرآن باید در نماز خوانده بشود. حضرت رضا علیه السّلام میفرماید:
- جهت اطّلاع بیشتر رجوع شود به انوار الملکوت، ج ٢، ص ١٨٠.
- الکشّاف، ج ١، ص ١؛ تفسیر بیان السعادة، ج ١، ص ٢٣.
- عیون أخبار الرضا علیه السّلام، ج ١، ص ٣٠١؛ تهذیب الأحکام، ج ٢، ص ٢٨٩.
- عوالی اللئالی، ج ١، ص ١٩٦.
- سوره اسراء (١٧) آیه ٧٨.
- الکافی، ج ٣، ص ٢٨٢:
«عن إسحاقَ بنِ عَمّارٍ قالَ: قُلتُ لأبیعَبدِالله علیه السّلام: أخبِرنی بأفضَلِ المواقیتِ فی صلاةِ الفجرِ. فقال: ”مع طلوعِ الفَجرِ! إنَّ اللهَ عزّوجلّ یَقولُ: ﴿وَقُرۡءَانَ ٱلۡفَجۡرِ إِنَّ قُرۡءَانَ ٱلۡفَجۡرِ كَانَ مَشۡهُودٗا﴾؛ یَعنی صلاةَ الفجرِ تَشهَدُهُ مَلائِکَةُ اللَّیلِ و مَلائِکَةُ النَّهارِ؛ فَإذا صَلَّی العَبدُ الصُّبحَ مع طُلوعِ الفَجرِ أُثبِتَت له مَرَّتَینِ، أثبَتَها ملائِکة اللَّیلِ و ملائِکة النَّهار.“»

