سلوک عبارت است از التزام به حق و دفاع از آن
11سالك یعنی نفسش را كف دستش بگیرد، بگذارد در مقام تسلیم و رضای خدا، خدا هر چه میخواهد بگذارد رویش.
امروز این مطلب را برایش بیاورد، بیاورد خانهاش آباد؛ فردا این مطلب برایش روشن میشود، بشود؛ روز سوم مطلب دیگر برای انسان روشن میشود. این میشود سلوك، یعنی همیشه انسان در قبال حق پاسخگو است نه در قبال گفته خود، در قبال حق باید پاسخگو باشد، و مسئله تغییر میكند و شرایط هم تغییر میكند. یعنی شما میبینید در یك زمان، مقام مشیت و مقام تقدیر مسائل را به نحوی زمینهسازی و بسترسازی كرد كه انسان با توجه به آنها به آن نتیجهای كه باید برسد، باید برسد؛ بعد كه شرایط تغییر میكند همان تقدیر و مشیت مطالب را به نحو دیگری برای انسان ظاهر میكند.
و این قضیه برای خیلیها اتفاق افتاده، برای خیلیها این مسائل اتفاق افتاده است. بنده هم گاه گاهی از این گونه مطالب را كه مشاهده میكردم در زمانهای سابق و زمان مرحوم آقا هم این قضایا را به نحو اجمال و گذرا خدمت دوستان عرض كردم، در قضایایی كه برای ایشان در مسائل اجتماعی و همراهی با بزرگان در اینگونه مطالب پیدا شده بود، خدمت رفقا عرض كردم كه به چه كیفیتی بوده؛ مسائل ایشان، جلسات ایشان، سخنان ایشان و مطالبی كه بیان میكردند، و همه را تحت تأثیر قرار میدادند آثاری كه از آن موقع هنوز به جا مانده حكایت از حال و هوا و فضای آن موقع میكند.
یادم است یك وقتیكه در مسجد هدایت در طهران، مرحوم مهندس بازرگان خدا رحمتش كند سخنرانی میكرد، میگفت در آن زمانی كه تمام مساجد دربها را بسته بودند و از اینگونه مطالب و سخنان مطلبی به میان نمیآوردند فقط ما از مسجد قائم شنیدیم این ندای:) اللَهمّ إِنّا نَرغَبُ إِلَيك فِى دَولَةٍ كرِيمَةٍ تُعِزّ بِهَا الإسلامَ وَ أَهلَهُ وَ تُذِلّ بِهَا النّفَاقَ وَ أَهْلَهُ وَ تَجعَلُنَا فِيهَا مِنَ الدّعَاةِ إِلَى طَاعَتِك وَ القَادَةِ إِلَى سَبِيلِك وَ تَرزُقُنَا بِهَا كرَامَةَ الدّنيا وَ الْآخِرَةِ»1 فقط مسجد قائم بود البته تابلوش هم هست رفقا باید دیده باشند آن نوشتهها را ما چاپ كردیم از آنجا میآمد.
- اقبال الاعمال، ابن طاووس، ص ٣٢٤، دعاى افتتاح.

