اعتراف به خطا و اشتباه و تاثیر آن در رشد و تکامل

 تردید دارم در بعضی اوقات اساتید راه شاگردان‌شان را در یك موقعیتی قرار می‌دهند كه شخص خودش اشتباه می‌كند! و بعد همان را توفیق پیدا می‌كند. چون باید از یك مرتبه عبور كند، از یك پل باید عبور كند، این پل بدون اشتباه كردن طی نخواهد شد. این اشتباه را كه می‌كند با خود می‌گوید: عجب! من اشتباه كردم! پس من هم مثل بقیه هستم! پس من گل سرسبد نیستم، پس من تاجٌ علی رئوس الأنام نیستم! پس من خاكم با بقیه فرق نمی‌كند! پس من حالم با بقیه تفاوت نمی‌كند! پس من علمم در اینجا نتوانست كاری بكند. پس من موقعیتم نتوانست من را از بقیه ممتاز و مجزا كند، من هم مثل بقیه هستم.

 این حال خوب است، این حال حالی است كه برای سالك حال عبور است و می‌آید و انسان را رد می‌كند و عبور می‌دهد از آن به اصطلاح راهی كه آن راه مسدود شده است، بسته شده است، به واسطه این خواست‌های نفسانی و این تمایلات نفسانی و این انانیت‌ها و این خودیت‌ها، مسدود شده.

 یك وقت مرحوم آقا می‌فرمودند: ما در سابق در مساجد و این‌ها، به مناسبت اعیاد اعلاناتی می‌خواندیم، می‌نوشتیم و بصورت تابلو و قاب بین افراد پخش می‌كردیم. كه الآن هم این اعلان‌ها باید پیش رفقای سابق باشد به مناسبت نیمه شعبان ما نیز اعلانی پخش كردیم: اللَهم انّا نرغب إلیك فی دولة كریمة تعزّ بها الإسلام و أهله ...، و این اعلان در نیمه شعبان سنه چهل و دو بوده، همان زمانی كه ایشان با مرحوم آقای خمینی رحمةاللَه‌علیه زمینه‌های انقلاب را فراهم می‌كردند، در یك همچنین اوانی من یادم است. آن موقع بنده سنم حدود هفت، هشت سالم بود. كه یادم هست كه وقتی این اعلان را پخش كردند، مرحوم مهندس بازرگان ایشان در مسجد هدایت كه سخنرانی می‌كرد گفت وقتی كه تمام مساجد طهران و همه علماء، همه سر به جیب سكوت و ركود فرو برده بودند، تنها یك ندا بلند شد برای قیام ملی بر علیه ظلم و آن ندا از مسجد قائم بود كه با اعلان اللَهم إنّا نرغب إلیك فی دولة كریمة، آن مسئله ابراز شد. خدا بیامرزدش، آدم خوبی بود. مرحوم بازرگان آدم خوبی بود، نمی‌خواست كلاه سرش برود، هرچیزی را نمی‌خواست همین‌طوری قبول كند و به خاطر همین مطالبی پیش آمد و قضایایی پیش آمد. بنده در همان موقع می‌شناختم و ارتباط بود، البته دورادور. حالا هركسی البته بدون اشتباه كه نیست، مگر ما حالا كارهایمان صددرصد درست است؟ اگر آن‌هایی كه رفتند، یكی و دو تا و سه تا اشتباه داشتند، ما دویست، سیصد و سه‌هزار تا اشتباه در كارهایمان هست.