حکم اللَه و فعل اللَه بودن قول و فعل اولیاء الهی

 آنچه كه از مجموع مطالب در گذشته به دست آمد، این بود كه به طور كلّی اساس تشریع، و اساس فقه، بنا بر آنچه كه تا به حال در بین كتب مدوّن بوده، یك احكام بتّی شرعیه در عالم انشاء موجود است كه لا یفترق فیه العالم و الجاهل؛ همه افراد نسبت به آن احكام علی‌السّوی هستند؛ چه شخص، عالم باشد چه نباشد. امام باشد، یا مأموم باشد. مجتهد باشد، یا مقلّد باشد. تفاوتی در این مسئله نمی‌كند. یك احكامی هست كه در تعابیر فقهی و اصولی: إنّ لِله أحكاماً یشترك فیها العالمُ و الجاهل. و خب ادلّه‌ای هم بر این مسئله هست. و البته قاصر و مقصّر در بعضی از موارد فرق داده شده و جاهل، جاهلِ غیر عامد جاهلِ بسیط، و جاهل مركب نیز در این زمینه گاهی ممكن است تفاوت داده شده باشد. از این مسائل استفاده شده است بر این‌كه این احكام، احكام بتّی و قطعیه است، مثل نمازهای پنج‌گانه، مثل روزه و حج و خمس و زكات و معاملات ربوی،