جایگاه ریاضت‌های شرعیه نفسانیه در مکتب عرفان

 أمیرالمؤمنین گرفت، آن نمی‌دانست كه دارد این بار را بر دوش خود می‌اندازد و مسئولیت این امّت را باید فردا پاسخگو باشد، آن أمیرالمؤمنین آمده حی، حاضر و پیغمبر به این راحتی روز غدیری درست كرده و أمیرالمؤمنین را برای این غدیر، آمده آماده كرده، مردم همه بارهایتان را بیاورید بیاندازید روی دوش این، این می‌تواند بار ببرد، این می‌تواند بار شما را به دوش بكشد، این می‌تواند سعادت شما را به شما تفویض كند و این می‌تواند در روز قیامت پاسخگو باشد، هیچ كدامتان نمی‌توانید ها، ای ابوبكری كه اینجا داری به من نگاه می‌كنی، ای عمری كه داری نگاه می‌كنی و ای سایر افرادی كه دارید نگاه می‌كنید، شما هیچ كدام قدرت تحمل بار كشیدن را ندارید.

 تحمل باركشیدن یعنی چه؟ یعنی مسئولیت زن و بچه مردم را شما نمی‌توانید بر دوش خودتان بگذارید، مسئولیت خون مردم را نمی‌توانید به عهده بگیرید، مسئولیت ناموس و عِرض مردم را نمی‌توانید شما به عهده بگیرید! این را بیندازید بر دوش علی، این را بیاندازید، او می‌تواند. مسئولیت جان، مسئولیت مال، مسئولیت عرض و ناموس مردم را فقط علی می‌تواند به عهده بگیرد و بس! هیچ كس دیگر نمی‌تواند.

 آنها می‌گویند: نه، ما می‌توانیم. می‌آیند خلافت درست می‌كنند، حكومت به اسم می‌كنند، دِ بكش، بكش، دِ تجاوز، تجاوز، چرا؟! چون نیانداختند به دوش امیرالمؤمنین، نیانداختند به دوش آن كسی كه می‌تواند او بردارد، آمدند روی دوش خودشان انداختند، خوب تو كه نمی‌توانی، تو كه بر حقایق اطّلاع نداری، تو كه نفست تربیت نشده، تو كه به كمال نرسیدی، تو كه به فعلیت نرسیدی، پیغمبر آمد راحتت كرد، خودت قبول نكردی، حالا راه خدا مشكل‌تر است یا راهی كه دیگران می‌خواهند بروند؟ كدام مشكل‌تر است؟ اگر همین جناب ابی‌بكر نمی‌آمد و این بساط را در نمی‌آورد، آیا آن موقع راحت‌تر بود یا الآن، كه شما بیایید مشاهده بكنید چه وضعیتی دارد؟

 آن افرادی كه در آن زمان آمدند و بر خلاف تصریح رسول خدا امیرالمؤمنین را كنار گذاشتند، آنها نمی‌دانستند كه أمیرالمؤمنین تازه دارد راحت می‌شود، آنها راهی را كه رفتند آن موقع سخت‌تر بود، وجدان آنها گذاشت یك دقیقه آنها آرام باشند؟ گرچه جلوی مردم یك جور دیگر برخورد می‌كردند، ولی در شب كه می‌خواستند سر به بالین بگذارند، وجدان آنها چه می‌گفت؟ جنایت‌هایی كه در آن موقع در زمان خلافت اینها اتفاق افتاد، آیا اینها توانستند از آن جنایت‌ها شانه خالی كنند؟ و وجدان آنها، آنها را راحت نگه دارد؟ و توانستند تاریخ را مانع از محكومیت خودشان بكنند؟ نه، اینطور نیست.