مرتب سازی:
حقیقت وحی وکیفیت نزول آن بر قلب پیامبر اكرم
1أعوذ باللَه من الشيطان الرجيم
بسم اللَه الرحمن الرحيم
الحمدلله رب العالمين و صلى اللَه على سيدنا و نبينا ابوالقاسم محمدصلّى اللَه عليه و آله و سلّم و على آله الطيبين الطاهرين و لعنه على اعدائهم اجمعين الى يومالدين
امام صادق علیهالسّلام در سفارش خود به عنوان بصری میفرمایند كه ثلاثهٌ فیریاضهالنفس سه چیز در ریاضت نفس است و آن سه چیز را در مبحث مأكولات میشمارند.
عرض شد كه مساله ریاضت كه عبارت است از حركت و گردش و مقابله با خواستهای نفسانی این اختصاص به مأكولات ندارد، بلكه در یك قالب كلی خود حضرت این مطالب را بیان كردند، منتهی از آنجائی كه بطور كلی و به حسب غالب مردم نسبت به مأكولات آنچه كه باید و شاید مورد توجه قرار نمیدهند از اینجا حضرت یك تنبیه و تذكری راجع به این مطلب بیان میكنند كه حالا نسبت به این مساله در آتیه نزدیك انشاءاللَه ما توضیحاتی خواهیم داد و آن روشی كه مورد رضای اولیاء الهی است در كیفیت غذاخوردن و كمیت آن و روش آن صحبت خواهیم كرد.
در مساله ریاضت همانطوری كه قبلًا خدمت رفقا عرض شد ریاضت از راض، یروض، روضاً و ریاضتاً است به معنای گردش كردن و به معنای حركت كردن. و این حركت و این گردش در هر جایی ممكن است چه در موقعیتهای مناسب و چه در موقعیتهای نامناسب، منتهی در مبحث ریاضت نفس صحبت از این است كه این حركت و گردش و ور رفتن با نفس نسبت به آن مطالبی است كه مورد اشتیاق و تمایل نفس است و باید در ارتباط با این مطلب انسان راه و اتّجاه خودش را انتخاب كند و در نظر بگیرد.
نفس نسبت به مطالب متعددی اشتیاق و تمایل دارد مثلا در مسائل جسمی و بدنی و آن اموری كه مورد التذاذات نفسانی است از قبیل نكاح و ازدواج و همینطور مأكولات و مشروبات و ... اینها چیزهایی است كه نفس نسبت به آنها ابراز تمایل و اشتیاق میكند. و همینطور از مشاهده مناظر جمیله و روائح مستحسنه و دلخواه و مسموعات، صداهای زیبا كه اگر خدا بخواهد صحبتش خواهد شد و اینكه خود صوت چه میزان در حركت انسان تأثیر مثبت دارد، یا مناظر جمیله در كیفیت تلطیف روح چقدر میتواند مؤثر باشد، یا روائح خوشبو چه میزان میتواند در آمادهسازی و مهیاكردن فضا برای توجه میتواند مؤثر باشد، انسان در فضایی باشد كه رایحه خوشبو داشته باشد یا در فضایی باشد كه رایحه، رایحه نامناسب و قبیحهای باشد، اینها چقدر میتوانند تأثیر بگذارند! صداها چقدر میتوانند در نفس انسان مؤثر باشند و همینطور نسبت به موسیقی و حرمت آن كه چگونه میتواند از حركت انسان جلوگیری كند و همینطور دیدنها و نظرهها كه چه بسا بعضی از اینها میتواند حركت نفس را به سوی تجرد تسریع كند و یا از حركت نفس به سوی تجرد ممانعت بوجود