ریاضت نفس و برگشت سالک به حالت تجرد و انبساط

أعوذباللَه من الشيطان الرجيم‌

بسم اللَه الرحمن الرحيم‌

وصلّى اللَه على سيّدنا و نبيّنا أبى القاسم محمّد

وعلى آله الطّيّبين الطّاهرين و اللعنة على أعدائهم أجمعين‌

 در جلسه‌ی گذشته خدمت رفقا و دوستان عرض شد امام صادق علیه السلام به عنوان می فرمایند كه: «وامّا الثلاثةُ التی فی ریاضة النفس فإیاك عن تأكل ما لا تشتهیه‌¹». سه مطلب در ریاضت نفس باید به آن توجه كرد كه مطلب اول خوردن غذا در وقتی كه انسان اشتها و میل ندارد،

 اگر نظر رفقا باشد در مجلس گذشته گفتیم كه بحث ریاضت یك بحث عامّی است گرچه امام صادق علیه السلام در اینجا به مأكولات و آشامیدنی ها پرداخته اند كه این كمی از بسیار است، چند درصد از مسأله‌ی ریاضت نفس را تشكیل می دهد ولی خود ریاضت در مفهوم عامّ خودش آن مورد نظر و توجه امام علیه السلام قطعاً هست و در لابه لای این عبارات ما از آن ریاضتِ به معنای عام و شمول مطالبی را مشاهده می كنیم‌

 یك اشاره ای به مطالب گذشته می كنیم تا اینكه این مسأله كه بسیار مسأله‌ی مهمی است در سیر و سلوك انسان و همینطور در مسائل شخصی و اجتماعی ماحصلی از گذشته به دست بیاید و زمینه ای برای مطالب آینده بوجود آید.

 عرض شد كه مسأله‌ی ریاضت به واسطه‌ی‌این است كه انسان از عالم انبساط و تجرّد كه نزول كرده است در عالم كثرات و شهوات و ماده، وقتی كه پا به این عرصه می گذارد از آثار آن عالم در وجنات و شاكله و احوال او نمودار است، وقتی كه انسان به یك بچه ای كه به دنیا آمده نگاه می كند چقدر نورانیت و صفا و یك رنگی و بی تعلقی و احساس محبت همگانی كه لازمه‌ی آن عالم تجرّد و فناء و توحید است در او مشاهده می كند، بچه ها وقتی كه به دنیا می آیند انسان از آنها خوششان می آید چرا انسان خوشش می‌آید؟ چون نگاه می كند می بیند اصلا تعلق ندارد این می خواهد بغلش كند حرفی ندارد اون می خواهد بغلش كند اشكالی ندارد، می خواهند روی زمین بگذارند می‌خواهند روی تختش بگذارند هیچ حرفی نمی زند، این مسأله برای انسان جالب است اما وقتی كه انسان بزرگ می شود حالا این را به عنوان گذرا عرض می كنم وقتی كه انسان بزرگ می شود وارد یك مجلس می شود اگر برایش بلند نشوند به او بر می خورد اگر برایش فرض كنید تعظیم نكنند به او برمی خورد اگر صندلی كه برای او در نظر گرفته اند صندلی باشد كه از نظر ارزش و قیمت پایین تر از صندلی انسان باشد، به او بر می خورد آن موقع به بچه بر نمی خورد الان ما می بینیم بر می خورد، این تفاوت از كجا آمد؟ و برای چه آمد؟ جهت این تفاوت چیست؟ چرا آن موقع ما از آن بچه خوشمان می‌