ریاضت نفس و برگشت سالک به حالت تجرد و انبساط

 درست می‌كردند كه ببینید از این طرف چه كسی می آید آن طرف، همین، ولكن حدودی در آن موقع وجود نداشت، پس بنابراین مرز برای افراد عبارت از اعتقاد آنهاست مرز بر اساس ملیت و نژاد و رنگ و فرهنگ نیست، مرز بر اساس اعتقاد است، مرز بین ایمان و اسلام است، بین اسلام و بین غیر اسلام آنجا حدود و ثغور است و اما خود اختلاف ملل و اختلاف قبایل این موجب اختلاف حدود و مرز نمی شود لذا می فرمودند اینكه الان ما در اصطلاح می گوییم ایرانی و خارجی، این غلط است، مسلمان مسلمان است حتی در كشورهای اسلامی همینطور، فرض كنید در كشورهای عربی وقتی كه انسان برود آنها هم به غیر از عربی اجانب می گویند می گویند این قسمت فرض كنید كه مربوط به عربها است، یا این قسمت مربوط به خود همان مواطنین در آن كشور و این قسمت هم مربوط به اجانب. یعنی غیر عربها است،

 اجنبی نداریم، چه فارس باشد، چه ترك باشد، چه دیلم باشد، چه عرب باشد، چه انگلیسی زبان و چینی زبان و هندو زبان باشد فرقی نمی كند همه‌ی اینها اگر اسلام داشته باشند داخلی محسوب می شوند و اگر اینها دارای ملت و مكتب و اعتقاد اسلام نباشند خارجی هستند گرچه اینها در خود كشور زندگی می كنند. مرز، مرز اسلام است، در اسلام مرز این است، نه مرز بر اساس قبیله. وامروزه خیلی از كشورها آمده اند این مرز را برداشته اند و خیلی هم كار خوبی كرده اند در اروپا این مرز را برای خودشان برداشته اند آن كاری كه ما باید بكنیم آنها كرده اند چقدر خوب بود كه ما در كشورهای اسلامی هم همین كار را می كردیم معنا ندارد كه بین ایران و پاكستان مرز باشد بین ایران و عراق مرز باشد سوریه عربستان و همه كشورهای اسلامی، معنا ندارد كه مرز داشته باشند، همه یكپارچه، آنها زرنگ بودند و آمدند و آنچه را كه موجب وحدت خود احساس می كردند در قبال اسلام، پیاده كردند برای خودشان. برای اینكه در مقابل اسلام و مقابل مكتب توحید بایستند آمدند و بین خودشان انسجام ایجاد كردند، همین كشورها و دول اروپایی و یكی یكی هم دارند به خودشان اضافه می كنند در همان محدوده ای كه آنها در آن محدوده وجود دارند. پولشان را یكی می كنند، روابطشان ... از یك كشور به یك كشور انسان برود مثل این است كه اینجا از شهری به شهر دیگر رفته است نه مرزی دارد و نه حدّی و نه چیزی، و باید در كشورهای اسلامی اینگونه باشد، باید افراد در درون خودشان و در نفس خودشان و در احساس خودشان یك همچنین مسأله ای را بیابند كه با همكیش و هم ملت و هم مذهب اتحاد و یكرنگی دارند و نمی گذارند ما به این نقطه برسیم، نخواهند گذاشت، از سابق هم نمی گذاشتند و الان هم نمی گذارند كه به این نقطه برسیم ولی برای خودشان پیاده كردند،