ریاضت نفس و برگشت سالک به حالت تجرد و انبساط
25مختلف است این مراتب مراتب مختلف است و هر مقدار كه انسان در این دنیا حركت كند این اختلافش با آن مبدأ بیشتر می شود، با آنچه را كه از آن دنیا آورده است آن اختلاف هی زیاد می شود و فاصله بیشتر می شود، برای رسیدن و برگشتن به مبدأ و حركت به سوی الی اللَه و سیر در مسیر تكامل، انسان دوباره باید این اختلاف ها را یكی یكی برطرف كند تا برطرف نكند فایده ای ندارد، این اصل و اساس مطلب، یعنی باید به همان نقطه ای كه از مادر آمد باید برگردد آن خصوصیاتی كه دارد، منتهی آن موقع در مرتبهی استعداد و نپختگی بود و بدون اكتساب بود الان باید به آن نقطه برگردد با اكتساب و با ریاضت و با ورزش های شرعیه و تمرین های شرعی و تغییر و تحولات نفسانی كه بر اساس مبانی شرع نه سر خود، نه هر كسی هر كاری كرد بر اساس مبانی شرع این تغییر و تحولات باید انجام بشود تا نقطهی انّا الیه راجعون تكمیل بشود، یعنی آن جنبه هایی كه از انّا لله در این دنیا برای ما صورت خارجی پیدا كرده بود در دوران طفولیت، الان در رجوع الی اللَه و برگشت به آن مبدأ، با اكتساب و با فعلیت این امور را انسان حاصل می كند و این است نتیجه و غایت از خلقت انسان،
غایت و مقصد از خلقت این است، كه آن اسماء و صفات الهی كه در نفس انسان به ودیعه قرار داده شده است و انسان آنها را با خود به صورت خام و نپخته و غیر متكامل به این دنیا آورده است الان با ریاضات شرعیه برگردد و به آن نقطه برسد، این می شود انسان كامل،
پس بنابراین برای برگشت از عالم توهم و تخیل و عالم اعتبارات و گذشتن از نفس و لذایذ نفسانی و شهوات و ریاسات و آنچه كه موجب ابتعاد ما هست از آن داده های الهی، احتیاج به ریاضت داریم این همان چیزی است كه امام صادق به عنوان می فرماید،

