مرتب سازی:
بررسی حیات علمی و عرفانی مرحوم علامه طهرانی
1أعوذباللَه من الشيطان الرجيم
بسم اللَه الرحمن الرحيم
وصلّى اللَه على سيّدنا و نبيّنا أبى القاسم محمّد
وعلى آله الطّيّبين الطّاهرين و اللعنة على أعدائهم أجمعين
قَالَ عُنوَانٌ: فَفَرَّغتُ قَلبِی لَهُ. جلسه گذشته كه در خدمت رفقا بودیم راجع به این كلام «عنوان» عرض شد كه ایشان در اینجا كلام جالبی گفتهاند و بهتر است كه راجع به این مسئله قدری توضیح بدهیم تا اگر خداوند توفیق داد بعد برگردیم و ببینیم كه فرمایش امام صادق علیهالسّلام به «عنوان» چه بوده است.
«عنوان» از حضرت سؤال میكند دستورالعملی برای به فعلیت درآوردن این مطالب و مسائلی كه تابهحال فرمودید بفرمایید كه چطور این مطالب به فعلیت درمیآید، انجام میشود، تحقق پیدا میكند، انسان به این مسائل میرسد. اینها مطالبی بود كه همه در سطح عالی و راقی، اما چگونه انسان خود را بیاراید و چگونه خود را بسازد تا اینكه بتواند به این مطالب كه همان مقام عبودیت و لوازم آن و آثار آن است دسترسی پیدا بكند. این ماحصل درخواست «عنوان» از امام صادق علیهالسّلام بود.
حضرت شروع میكنند برای او این مطالب را كه نُه دستور است و میتوان گفت كه كلّ مطالبی كه برای تربیت نفس و تزكیه نفس لازم است امام علیهالسّلام در این نُه مطلب فروگذار نكردهاند. «عنوان» میگوید كه من دل خودم را برای شنیدن مطالب امام علیهالسّلام فارغ كردم. فكر خودم را متمركز كردم، تخیلات را از فكر خودم دور كردم، حواس خودم را شش دانگ در این مطلب قرار دادم، و بهطور كلی از هرچه كه موجب انصراف ذهن و موجب انحراف نفس است، از آنچه كه امام علیهالسّلام میفرماید بیرون آمدهام.
انسان گاهی اوقات صحبت میكند در صحبتهای روزمره این مطلب را متوجه میشود؛ وقتیكه دارید با یكی حرف میزنید، خودتان هم میفهمید كه شخص چه قسم دارد به مطالب شما گوش میدهد. از نگاه چشم پیداست كه میخواهد گوش بدهد و رد كند یا میخواهد گوش بدهد. از چشم پیداست، از چشم شما میتوانید تشخیص بدهید كه الان وقتی دارد مطالب و مسائل شما را میشنود، دنبال چه دارد میگردد تو این شنیدنها! و در این عبارات دارد چه چیزی را جستجو میكند! میخواهد به مطلب شما كه میگویید برسد این مسئله برای همه اتفاق افتاده برای همه هست، چیز تازهای نیست یا اینكه نه، از میان این مطالب خودش در یك فكر دیگر و در یك تخیل دیگر و در یك ساختههای ذهنی دیگری است كه آنها را در نفس خودش نگه داشته و حالا دارد یك مطالبی را از شما میشنود، ببیند كه تا چه مقدار این مطالب با آن ذهنیات میخواند یا نمیخواند. آن را برای خودش حفظ كرده، از آنچه كه در سینه داشته بیرون نیامده و خود را تخلیه نكرده، ذهن خود را پاك نكرده و آنطوری كه بایدوشاید خود را در مقام تلقّی مطالب خالص نگردانیده است. این قضیه برای همه هست.