کیفیت سلوک عقلانی

 اگر می‌توانیم شب‌ها را بیدار باشیم یا اینكه یكی و دو ساعت بیشتر نخوابیم و حداقل دو ساعت قبل از اذان صبح بیدار باشیم. دهه آخر ماه مبارك را خیلی باید قدر بدانیم كه تمام نتایج صیام ماه رمضان در آن دهه آخر بروز و ظهور می‌كند. من خودم، در زمان حیات خودم ندیدم كه مرحوم آقا آن دهه آخر را بخوابند اگر می‌خوابیدند یك ساعت، یك ساعت و نیم بیشتر نمی‌خوابیدند و بیشتر به كارهای خودشان می‌پرداختند. مطالعه می‌كردند عبادتی داشتند یا در حال تفكر بودند. راجع به مرحوم قاضی داریم كه در دهه آخر اصلًا ایشان از نجف هجرت می‌كردند و كسی دیگر ایشان را نمی‌دید.

 اینها یك مطالبی است كه برای ما بیان كردند، آن‌وقت ما در همان زمان سابق زمان شاه می‌دیدیم بعضی از افراد بعضی از اهل علم طهران اینها می‌رفتند جلساتی داشتند، ساعت یازده زمستان كه شش ساعت از شب گذشته تازه درب منزل ما به صدا در می‌آمد. فلان آقا از افطاری و غذا خوردنش گذشته و دیگر به زور داشت راه می‌رفت می‌گوید: حالا كه داریم از سر راه برمی‌گردیم برویم آقای آسید محمدحسین را هم ببینیم! آن موقع فرض كنید كه ما خواب هفتم‌مان را داشتیم می‌دیدیم تازه درب به صدا درمی‌آمد، آقای فلان آمده! آقا تشریف دارند؟ بله هستند، بفرمایید. می‌رفتیم می‌دیدیم مرحوم آقا در كتابخانه مشغول مطالعه بودند. همین امام شناسی را مثلًا در همان زمان‌ها داشتند می‌نوشتند. آخر این اولیای خدا كه بیكار نبودند، شما بلند شدید رفتید آنجا از ساعت پنج تا یازده به هررهرر و كرركرر، معلوم است آنجا دیگر حرف خدا و احیاء ذكر نیست. ما خودمان بعضی از این مجالس را دیدیم اینجا چه خبر است آنجا چه خبر است و از آنجا چه خبر دارید و فلان آقا چه كرد و فلان و دنیا و همین‌طور ... آن‌وقت حالا كه داریم می‌رویم منزل، برویم یك سری به آقای آسید محمدحسین هم می‌زنیم دیگر! بالاخره وسط راه است دیگر، آن‌وقت بیاد یك ساعت، یك ساعت و نیم همین‌طور با ایشان بنشینی، اما خیلی برایمان عجیب بود.