مرتب سازی:
تقوا و آثار آن (١)
6را به هم میچسبانیم، تمام این مسائل در عالم تخیل در اختیار انسان قرار گرفته و انسان باید قدرت تخیلی خود را به دست بگیرد و این قوّه را در تحت اختیار خودش قرار بدهد. وقتیكه انسان در یك جا نشسته است نباید فكرش را به هر جایی ببرد، نباید ذهنش را به هر كجا ببرد. زمام اختیار فكر خود را نباید به دست هوا و توهّم و تخیل بسپارد. یكدفعه میبینید نیم ساعت در تمام مسائل آمده سیر كرده، هزار صورت در ذهن او نقش بسته، هزار تصویر موزون و ناموزون در دل او قرار گرفته.
حضرت عیسی علی نبینا و آله و علیه السّلام به اصحاب توصیه میكرد كه در امّت موسی آن پیامبر میفرمود كه من شما را از انجام عمل زشت و ناپسند باز میدارم. عمل زشت، عمل ناپسند، عمل خلاف، صورت مكدّر نفسی در انسان ایجاد میكند. ولی من حتی شما را از تصور خلاف نهی میكنم، از تصور عمل خلاف باز میدارم، از نقشبندی فعل خلاف من شما را برحذر میدارم. چرا؟ چون فرمایش حضرت عیسی به این كیفیت است؛ كسی كه عمل خلاف را انجام نداده ولی صورت آن را در ذهن آورده، درست مانند آتشی میماند كه در كنار دیواری است مشتعل و این شخص در این طرف دیوار قرار دارد، گرچه حرارت آن آتش دامان او را نمیگیرد و او را محترق نمیكند ولی گرمای او و دودی كه متصاعد از اوست بالاخره در فضا منتشر میشود و او را متأذّی میكند.
ولی باید در اینجا این مطلب را مطرح كرد كه آن عمل خلاف هم كه موجب كدورت نفس است بخاطر همان صورت مثالی اوست و الا نفس عمل در خارج دیگر اثری ندارد، هیچ اثری ندارد. به اندازه سرسوزنی نفسِ عمل خارجی كه از انسان سر میزند نه موجب كدورت است، نه نورانیت، هیچكدام! آن نیت و آن تفكر و آن خیال و آن صورت ذهنی كه در پشت مسئله است و او علّت برای ظهور آن نیت به صورت فعل خارجی است همه بر سر اوست. آن نیت اگر نیت مكدّر باشد ذهن انسان را مكدّر میكند، اگر آن نیت، نیت صالح باشد ذهن انسان را صالح میكند. گرچه انسان هنوز آن عمل را انجام نداده، همین كه نیتش را میكند تأثیر آن نیت را در نفس خود احساس میكند. همین كه نیت خلاف میكند كه برود برای رفیقش فلان عمل خلاف را انجام بدهد، كاری كه موجب كراهت اوست انجام بدهد، حرفی را بیاید نقل بكند كه او ناراحت بشود، مطلبی را مطرح بكند كه موجب تكدّر خاطر اوست. همین كه این نیت را كرد یكدفعه به خودش نگاه بكند میبیند عوض شد. هنوز نرفته استها! هنوز از منزلش بیرون نیامده برود این مطلب را به فلانی بگوید. هنوز از خانه خارج نشده ولی تا یك همچنین نیتی كرد همانجا ببیند حال او با حال سابق ـ قبل از این نیت ـ فرق كرده یا فرق نكرده؟ میبیند فرق كرد. این دلیل بر تكدّر، این دلیل بر ظلمانی بودن و این دلیل بر شیطانی