معیار اتصاف افعال به حسن و قبح

خود ما در یكی از همین كشورها در موزه‌ای كه رفته بودیم، من وقتی‌كه وارد صحن موزه شدم اصلًا متوجه نشدم كه اینها مجسمه‌اند، فكر كردم افراد را اینجا نشانده‌اند و دارند حال و هوای فلان قضیه را نشان می‌دهند: فلان حاكم، فلان رئیس، فلان نخست وزیر. یعنی به اندازه‌ای طبیعی بود، به اندازه‌ای طبیعی مثل همین گل‌های مصنوعی قلابی. دیدید؟ من اسمش را می‌گذارم قلابی همین گل‌هایی كه در مغاره‌ها می‌فروشند و انسان تا نرود و دست نزند نمی‌فهمد، تا بو نكند حتی متوجه نمی‌شود كه آیا این بویی از حقیقت و واقعیت در آن است یا نه؟ بزك است و مجاز است و فقط صرف ظاهر. خوب دقت كنیدها! اینها مطالبی است كه امروز باید به آن نقطه‌ای كه مورد نظر هست در این مسئله برسیم. لذا دائماً من مثال‌ها را تكرار می‌كنم تا اینكه ذهن رفقا و دوستان بیشتر با این مسئله انس بگیرد. ما وقتی‌كه رفتیم در جلو و دقیق شدیم متوجه شدیم كه نه، آخر نمی‌شود كه یك نفر همین‌طوری پنج دقیقه صاف بنشیند نگاه بكند انسان را، یك پلكی می‌زند، یك حركتی می‌كند، یك نفسی می‌كشد. اینها نه نفس می‌كشیدند، نه پلك می‌زدند. فقط ظاهر را به نحوی آراسته بودند و به قسمی طبیعی درست كرده بودند كه تا شخص نزدیك نرود و تماس نداشته باشد نمی‌فهمد كه این ظاهر و مجاز است.

حال، سؤال من در اینجاست آن وقتی‌كه ما وارد یك همچنین محوطه‌ای می‌شویم برداشت ما از این وضعیتی كه مشاهده می‌كنیم یك برداشت طبیعی است، خودمان را جمع و جور می‌كنیم، عمل خلافی از ما سر نزند، مواظب باشیم ما را نگاه می‌كنند. حالا اگر این واقعیت داشت، به جای این چندتا مجسمه چند نفر نشسته بودند شما چه حالی داشتید؟ حال برخورد خود با یك انسانی كه در قبال خودتان قرار گرفته، مواظب‌حركات، سكنات، حرف خلافی از دهانتان خارج نشود، عمل خلافی از شما سر نزند. چرا؟ چون انسان حی و زنده در قبال شما نشسته، ولی همین كه متوجه شدید، نه آقا! همه اینهایی كه اینجا هستند اشتباه بوده، اینها همه مجسمه است. یك‌دفعه چه می‌شود؟ دوتا پشتك هم می‌زند هیچ طوری نیست. آن روحیه، آن طرز تفكر و آن حالتی كه در ابتدا داشتید بر می‌گردد و تغییر پیدا می‌كند به یك حالت دیگر، و این شخصیت اولیه شما تغییر پیدا می‌كند به یك شخصیت ثانویه، شخصیتی كه در مقابل یك مجسمه قرار دارد نه در مقابل یك انسان، شخصیتی كه در مقابل پلاستیك واقع شده نه در مقابل انسان، شخصیتی كه در مقابل سنگ و گچ و آهن قرار گرفته است و سنگ و گچ و آهن كه ارزش و اعتباری ندارد، پلاستیك كه ارزشی ندارد.