رعایت زهد و تقوا مطابق اقتضائات نفس در سنین مختلف

یا اگر فرض كنیم كه بیاید آن ورزشی كه آن جوان بیست ساله می‌خواهد انجام بدهد این هم انجام بدهد فوراً با یه دونه چرخش پایش می‌شكند و می‌برندش بیمارستان. نمی‌تواند، استخوانش دیگر قابلیت برای آن ضربه را ندارد، مفاصلش قابلیت برای آن انعطاف را ندارد، قلبش دیگر نمی‌تواند آن اموری را كه در جوانی بیست ـ بیست و پنج سالگی بود الان تحمل كند. یه خورده بدود قلبش به تپش می‌افتد و یه دفعه می‌ایستد، نمی‌تواند. حالا كه نمی‌تواند می‌نشیند در خانه و می‌شود زاهد! چقدر مرد زاهدی است! چقدر مرد عابدی است! نمی‌تواند، عرضه ندارد، وضعیتش عوض شده، ادراكاتش تغییر پیدا كرده است، خصوصیات و مزاجش تغییر پیدا كرده است.

همین‌طور از نقطه نظر امور نفسانی هم مسئله همین‌طور است. سابق یك حالاتی داشت و یك مدركات و لذائذی داشت، نفس او نسبت به بعضی از مسائل تمایل داشت، نسبت به بعضی از امور گرایش داشت. الان همان نفس به واسطه غلبه هوی و هوسی كه بر او پرده انداخته و او را در حیطه آن نفسانیات قرار داده، امیال نفس هم تغییر پیدا می‌كند. دیگر میل به آن مطالبی كه در حال جوانی بود ندارد؛ چون احساس می‌كند اگر بخواهد در چنین وضعیتی باشد به این امیال نمی‌تواند برسد. اگر بخواهد با همان رفتار و با همان كیفیات باشد به این امیال نمی‌تواند برسد. اگر بخواهد با همان لباسی كه در سی سالگی آن لباس را می‌پوشید الان مردم به او طعنه می‌زنند. ا! چه لباس شیكی پوشیده! پس برای اینكه مورد توجه مردم قرار بگیرد باید لباسش را عوض كند، باید موقعیت ظاهری خودش را تغییر بدهد و وضعیت ظاهری خودش را تغییر بدهد. باید منزل خودش را به نحوی در بیاورد كه مورد توجه آنها باشد. اینها آن امور خطرناكی است كه در آخر عمر، شیطان با این امور به سراغ انسان می‌آید، با این وسایل برای انحراف انسان می‌آید، با این گونه مطالب شیطان می‌آید و انسان را به دام می‌اندازد.