رعایت زهد و تقوا مطابق اقتضائات نفس در سنین مختلف
حقيقت تقوا. شرح فقره: تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذينَ لا يُريدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَ لا فَساداً وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقينَ. 1 تفسير آيه شريفة: تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذينَ لا يُريدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَ لا فَساداً وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقينَ 2 مرحوم علّامه طهراني ميفرمودند: الانسان يطير بهمته انسان به هر اندازه كه در اين راه همت بگمارد بهمان مقدار رشد و تعالي خواهد كرد. 3 توضيح راجع به مراتب و نعمات مختلف بهشت و جايگاهي كه اولياء الهي در آن مستغرق هستند. 4 توضيحي راجع به اقتضاءات نفساني و اميال افراد نسبت به امور مختلف بر اساس تفاوت سنين ايشان. 5 پرهيز و اجتناب كردن برخي از افراد نسبت به بعضي از امور بر اساس اقتضاءات نفساني ايشان بوده و ولايت بر زهد و تقواي و تقدس ايشان نميكنند. 6 در حالي كه خليفه اول به زهد و تناول نان و سركه ميپردازد از اعطاء منصب خلافت به صاحب اصلي آن خودداري ميكند. 7 توضيحي راجع به به كيفيت نفوذ شيطان در مدركات افراد و تأثير القاءات او بر پرده افكندن ايشان بر نفس خود بواسطه غلبه هوي و هوس. 8 كيفيت حشر و نشر مرحوم قاضي در ميان افراد. 9 سالك راه الهي فرديست كه در ارتباط با استاد و رفيق خود نسبت به مباني مكتب و دستورات استاد كامل به ميزان فهم و ادراك خود جامۀ عمل بپوشاند. 10 بيان مراتب مختلف افرادي كه در مجالس اولياء الهي شركت كرده و مطالب ايشان را اخذ ميكنند. 11 سالك راه الهي تنها درصورتي قادر به طي مراحل كماليه و بفعليت رساندن استعدادات خود خواهد بود كه در مقام انقياد و اطاعت كامل و تطبيق مباني مكتب و دستورات استاد كامل بر وجود خود باشد. 12 از جمله مصادیق سرقت و دزدي اين است كه فرد مطالب عاليه و راقيه افراد را بمنظور جلب توجه و گرايش مردم به خود بدون ذكر مرجع و منبع آن نوشته بيان كند. 13 ذكر حكايتي شيرين از گلستان سعدي در ارتباط با طبيبي كه براي طبابت به مدينه منوره رفته بود. 14 بيان برخي از مطالب در ارتباط با پرهيز از كثرت در تناول طعام و اثرات سوء آن بر روح و بدن. 15 اميرالمؤمنين عليه السلام الگو و سرلوحۀ همۀ افراد بشر تا روز قيامت ميباشد و بر همۀ افراد است كه وصايا و سخنان حضرت در نهجالبلاغه را به دقت مورد مطالعه و بررّسي قرار دهند.
مرتب سازی:
رعایت زهد و تقوا مطابق اقتضائات نفس در سنین مختلف
2أعوذباللَه من الشیطان الرجیم
بسم اللَه الرحمن الرحیم
وصلّى اللَه على سیدنا و نبینا أبى القاسم محمّد
وعلى آله الطّیبین الطّاهرین و اللعنة على أعدائهم أجمعین
امام صادق علیه السّلام به «عنوان» فرمودند: فَهَذَا أَوَّلُ دَرَجَةِ التُّقَی. قَالَ اللَه تَبارَكَ و تَعالَی: تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذِينَ لا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَ لا فَساداً وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ القصص، ٨٣ حضرت میفرمایند: این مطالبی را كه ما به شما گفتیم، این اولین درجه تقوا و اولین مرتبه تقوا و شروع تقواست. چنانچه در آیه شریفه به این مسئله خدای متعال اشاره دارد كه: این منزل آخرت ـ تلك به معنای اشاره به بعید است، به معنای تخفیم و تعظیم است ـ یعنی این منزل عظیم و بلند مرتبه آخرت برای كسانی است كه در این روزگار به علو و بزرگمنشی و فساد در دنیا نپرداختند. زندگی دنیایشان را جدای از این مسائل ـ بزرگمنشی و استعلاء و فخر فروختن به دیگران و به رخ هم كشیدن و رو دست هم بلند شدن و زندگی كه موجب فساد و افساد نسبت به خود و دیگران است ـ گذراندند. كار خودشان را كردند و به كسی كار نداشتند. هر كس میخواهد در هر وادی حركت كند خودش میداند ما كار خودمان را میكنیم. سرمان را پایین میاندازیم و به كسی كاری هم نداریم. وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ در نتیجه آن پذیرش و قبولی و امضاء و مدرك برای متقین است.
خدمت رفقا عرض كردم كه قبل از پرداختن به مسئله تقوا، مطالبی به نظر رسید كه برای تذكر، برای خود و دوستان، گفته بشود و قدری هم تجری شد. رفقا عفو میكنند و از ما میپذیرند، بیشترش را هم میپذیرند! چون همه اینها میدانند در طریق اصلاح و اشفاق بر دوستان است. رفیق آن كسی است كه در ارائه طریقِ صلاح، نسبت به رفیق خود خیانت نكند و آنچه را كه به نظر او صلاح میآید بیان كند. تا اینكه یك وقت مورد شماتت او قرار نگیرد و این سخن را از او نشنود كه شما كه میدانستید چرا نگفتید؟ شما كه اطلاع داشتید چرا تذكر ندادید؟ علیكلحال مطالبی را كه به نظر رسید تا حدودی، و رفقا را ما مستعدّ برای تلقی و قبولش یافتیم خدمت رفقا عرض كردیم.