اصول اساسی راه سیروسلوک
بيان اصول اساسي راه سير و سلوك الهی . شرح فقره: تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذينَ لا يُريدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَ لا فَساداً وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقينَ. 1 در اين فقرات شريفه امام صادق عليهالسلام هر آنچه را كه تمايل نفس به آنها مانع از رسيدن انسان به حقايق و عوالم معرفت و عالم توحيد ميشود بيان ميفرمايند. 2 تفسير آيه 83 سورۀ مباركه قصص: تلك الدار الآخرة نجعلها للذين... 3 بيان ديدگاه اولياء الهي و بزرگان نسبت به دنيا: الدنيا دار ممرٍّ و الآخرة دار مقرّ 4 ذكر حكايتي از مرحوم علّامه طهراني كه حكايت از ديد آلي و اعتباري ايشان نسبت به عالم دنيا و مافيها ميكند. 5 آنچه به عنوان مبنا و اساس در اعمال و كارهاي افراد بايد مورد لحاظ قرار گيرد لحاظ جنبۀ عقلاني و منطقي امور ميباشد نه جنبۀ تخيّلي و اعتباري و احساسي آنها. 6 مرحوم علّامه طهراني ميفرمايند: فرد عاقل براي رسيدن به مقصود و غايت خود در ارتباط با هر امري بايد بر اساس موقعيت و شرايط خود بهترين راه و بهترين مورد را انتخاب نمايد. 7 لزوم رعايت تعادل و پرهيز از افراط و تفريط در انجام امور و كارها و ذكر حكايتي از پيامبر اكرم صلی اللَه علیه وآله وسلم در اين رابطه. 8 بيان كيفيت ثبت و ضبط اعمال و نيات افراد توسط ملائكه و مشاهده آنها در روز قيامت. 9 عالم دنيا در عين دارا بودن همۀ جاذبهها و امور اعتباري، مسير حركت انسان به سمت معرفت وتوحيد پرودرگار متعال ميباشد. 10 ذكر حكايتي از مرحوم آية اللَه شيخ محمدحسين اصفهاني مسجد شاهي مبني بر ادراك اعتباريت عالم دنيا و مسائل آن توسط ايشان و انصراف از مسجد و امور آن. 11 توضيحي راجع به سخن اميرالمؤمنين عليهالسلام به مالك اشتر به عنوان حاكم مصر: اي مالك بهترين اوقات خود را براي عبادت وتوجه به پروردگار متعال قرار بده. 12 چگونه افرادي كه در زمان پيامبر اكرم صلی اللَه علیه وآله وسلم براي شركت در نماز جماعت حضرت و تبرك جستن از آب وضوي ايشان از يكديگر سبقت ميگرفتند پس از رحلت پيامبر صلی اللَه علیه وآله وسلم با نصّ صريح حضرت مبني بر خلافت اميرالمؤمنين علیه السلام مخالفت ميكنند. 13 توضيحي راجع به سخن پيامبر اكرم صلی اللَه علیه وآله وسلم مبني بر اهميت تفكر: تفكر ساعةٍ خير من عبادة سبعين سنة. 14 ذكر برخي از فضائل و مقامات باطني مرحوم شيخ محمدحسين اصفهاني مسجد شاهي. 15 اولي
مرتب سازی:
اصول اساسی راه سیروسلوک
2أعوذباللَه من الشيطان الرجيم
بسم اللَه الرحمن الرحيم
وصلّى اللَه على سيّدنا و نبيّنا أبى القاسم محمّد
وعلى آله الطّيّبين الطّاهرين و اللعنة على أعدائهم أجمعين
امام صادق علیهالسّلام به «عنوان» پس از فرمایشاتی كه درباره كیفیت راه و مطالبی كه برای وصول به مقصد و بلوغ به حقیقت و واقع، و گذشتن از كثرات و گرفتاری نفس به تعینات و عالم ماده و شهوات در همه مراتب خودش بهطور كلی آنچه كه موجب التذاذ نفس در این دنیا شود و آن التذاذ مانع رسیدن انسان به حقیقت و واقع بشود آن را میگوییم شهوات هرچه كه موجب تمایل نفس به اموری كه آن امور موجب انصراف انسان از رسیدن به حقایق و رسیدن به عالم معرفت و عالم توحید و رفض همه انانیتها و زیر پا گذاشتن موانع، حضرت بیاناتی فرمودند و مطلب را تمام كردند. بعد فرمودند كه فَهَذَا أَوَّلُ دَرَجَةِ التُّقَی.
این مطالبی كه تابهحال برای شما بیان كردیم خیال نكنید كه مسئله با اینها تمام است، نه، اینها اولین مرتبه حركت است و تا مقصد راه بسیار است. مسافت زیاد است، گرفتاری زیاد است، موانع بسیار است. انسان باید با همت عالی و ارادهای متین و عزمی راسخ آنچه را كه نفس برای او به صُور زیبا جلوه میدهد در هر جلوه و در هر مَظهری كه میخواهد باشد تفاوت نمیكند باید از آنها بگذرد و آنها را زیر پا بگذارد و در دام آن مهالك گرفتار نشود.
این را امام صادق علیهالسّلام به عنوانِ دستورالعمل و برنامه برای سلّاك و پویندگان راه حق و راه معرفت بیان میكنند. انصافاً باید گفت كه اگر آن حضرت هیچ معجزهای نداشته باشند جز همین حدیث «عنوان بصری» برای اثبات امامت و هدایت ایشان كفایت میكند، این مطلب، این مسائلی كه فرمودند.
استشهادی كه حضرت می فرمایند به آیه شریفه تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذِينَ لا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَ لا فَساداً وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ القصص، ٨٣ این منزل و دار آخرت، یعنی منزل حقیقت و معنویت كه باطن دنیاست. رسیدن به مقام رضوان الهی و تحصیل رضایت تامّه پروردگار در همه مراتب وجودی، این برای كسانی است كه میخواهند در زمین به دور از استعلا و بزرگمنشی روزگار را بسپارند، زندگانی آنها در این دنیا براساس بزرگمنشی و فخر فروختن بر یكدیگر نیست. رسیدن به یك موقعیت برای اینكه به دیگران مباهات و افتخار كنند نیست. از وصول به موقعیتها برای زراندوزی و تجمع اموال و بالنتیجه حطام دنیوی استفاده نمیكنند. بلكه مقصود اینها از زندگانی دنیا، صرفاً وصول به عالم آخرت است. كسی كه میخواهد شب برود روی پشت بام بخوابد فقط برای رسیدن به پشت بام یك نردهبان لازم دارد. حساب میكند كه این نردهبان چوبی آیا ایراد و شكستگی ندارد و میخهایی كه به آن زده شده محكم است؟ دوامش برای اینكه این را به آن پشت بام برساند دوام خوبی هست؟ ثقل این را تحمل میكند؟ مقدار طولی كه دارد و ارتفاعی كه دارد كفایت میكند؟ در این محدوده بررسی میكند و وقتیكه دید نردهبان مناسب است طی میكند. اما حالا این نردهبان رنگش چیست؟ آیا این را رنگ كردهاند یا نه؟ از چه چوبی درست كردهاند؟ چوبش را از هند آوردهاند یا از آفریقا آوردهاند؟ یا در همین جا درست كردهاند؟ دیگر بخواهد به اینها فكر كند از رسیدن به پشت بام محروم میشود.