مرتب سازی:
حقیقت معنای باطل و بیان مراتب آن
2أعوذباللَه من الشيطان الرجيم
بسم اللَه الرحمن الرحيم
وصلّى اللَه على سيّدنا و نبيّنا أبى القاسم محمّد
وعلى آله الطّيّبين الطّاهرين و اللعنة على أعدائهم أجمعين
امام صادق علیهالسّلام در حدیث شریف «عنوان» فرمودند كه سالك راه خدا و پوینده طریق تقرّب و تجرّد وَ لَا یدَعُ أَیامَهُ بَاطِلًا روزگارش را نباید به بطالت بگذراند.
در كیفیت مراتب بطالت در یك وجهه عام و همینطور مراتب آن نسبت به وجهه خاص مطالبی خدمت رفقا عرض شد و مطلب به اینجا رسید كه مقصود از بطالت در همه موارد آن عام این است كه ما بإزایی نصیب انسان نشود؛ انسان كاری را انجام داده ولی چیزی گیرش نمیآید، ما بإزایی برای او حاصل نمیشود. این مقصود از بطالت در یك معنای كلی است ولی مصادیق آن مختلف است. و هر شخص باید از نقطه نظر تطبیق مصداق با كلی، خود را نسبت به این قضیه قیاس كند و محك بزند و عمل خود را باید طبق این عبارت شریف در میزان عمل و ترازو قرار بدهد.
صحبت راجع به این بود كه چطور میشود سالك راه خدا نسبت به راهش دچار مشكل بشود و خود راه او سدّی برای راهش قرار بگیرد؟! چطور ممكن است موقعیت و موضع یك سالك از طریقیت تبدیل به موضوعیت بشود، از وسیله بودن تبدیل به هدف بشود، از مقدمه بودن تبدیل به نتیجه و ذیالمقدمه بشود و از راهگشایی به حقیقت و مبدأ تبدیل به مانعیت و سدّ بودن و توقف و سكون بشود؟!
عرض شد كه نفس انسان در یك موقعیتی است كه برای تعلّق به خواستههای خود از هر فرصتی استفاده میكند، برای رسیدن به منویات و جاذبههای خود از هر راهی بهره میگیرد و برای او راه و مسیر تفاوت نمیكند. در هر موقعیتی نفس انسان یك اقتضایی دارد؛ در هنگام طفولیت نفس به یك مسائلی تعلّق دارد و سرگرم میشود، یك طفل پنج ساله و هفت ساله را نمیتوان با آنچه كه برای افراد در سنین بالا جاذبه است جذب كرد، برای او باید وسائل سرگرمكننده در سنین خود او را فراهم كرد، برای او توپ خرید، برای او وسائل سرگرمكننده خود را خرید. اگر بیایند به بچه هفت ساله بگویند ما میخواهیم استانداری فلانجا را به شما بدهیم همینطور انسان رو نگاه میكند. اصلًا نمیفهمد استانداری به چه میگویند، فرمانداری به چه میگویند، رئیسجمهوری به چه میگویند؛ چون اصلًا فهم و سعه و ادراك او كشش یك همچنین معنایی را ندارد. برای او یك توپ رنگارنگ از یك جواهری كه نمیشود برای او قیمت گذاشت بسیار ارزشمندتر است. واقعاً همینطور است. ها!