دلایل خستگی و عدم توجه در عبادت
5معلوم میشود که زیارت قبر پیغمبر و ائمّه هم خیلی مهم است که باز امام سجّاد علیه السّلام در اینجا زیارت قبر پیغمبر را تکرار میکند. حالا در نزدیک شدن به قبور چه آثاری است و چه فیوضاتی انسان میگیرد و این چه سرّی است؟ من نمیدانم واقعاً چه سرّی است؟! روح پیغمبر که همیشه هست و روح امام که همه جا هست؛ امّا در آن نقطۀ بهخصوص که محلّ قبر است، یا به آن توجّه بیشتری دارد و یا بیشتر از واردین پذیرایی میکند. خلاصه مشهود است که در اماکن متبرّکه یک فیوضاتی هست که در غیر آنجا نیست.1 آنجا خلأ است و نفوس شیطانی، حقّ ورود ندارند. محلّ تردّد ملائکه است،2 و لذا وقتی انسان میخواهد در این حرمهای شریفه وارد شود سلام میکند سلام میکند بر ملائکه و اذن دخول میگیرد حتّی از ملائکه؛ پس معلوم میشود ملائکه آنجا ایستادهاند که انسان اذن دخول میگیرد، نه اینکه انسان میخواهد برود در حرم حضرت امام رضا علیه السّلام و آن مَلک مثلاً در یمن است و این از ملائکهای که در یمن هستند اذن دخول میگیرد؛ این معنا ندارد! پس ملائکه مسلّماً آنجاها هستند شیخ بهائی در آن شعرش به شاه عباس میگوید:
مقراض به احتیاطْ زن ای خادم *** ترسم بِبُری شهپر جبریل امین3 شاه عباس در سفری که بیست و هشت روزه از اصفهان تا مشهد، پیاده رفته بود، و در آنجا هم مدّتی توقّف کرد و کارهای خیلی زیادی کرد و آن صحن بزرگ را تأسیس کرد و آب را جاری کرد و...؛ یک شب ظاهراً خود شاه عباس کفشداری میکرد، ایستاده بود و کفش زوّار را میگرفت و خودش کفشدار حضرت شده بود، و یک شب هم مأمور چیدن شمعها بود، چون آنوقت که برق و گاز و... نبود و در شمعدانها شمع میگذاشتند و تمام حرم بهوسیلۀ شمع روشن میشد. شمعها، شمعهای بزرگی بود و فتیلههایی داشت؛ و قیچیهایی بود که این خادمها دست میگرفتند و میآمدند خاکستر آن مقداری از فتیلۀ این شمعها را که سوخته شده بود ـ نه از خود شمع ـ میگرفتند. بنده آن قیچیها را دیده بودم، الآن هم هنوز در موزۀ حضرت امام رضا علیه السّلام از سابق آن قیچیها هست. آنها قیچیهای بزرگی هست که سرش گرد و به شکل قوطی، مثل قوطیهای سوهان قم میماند، این باز میشود و بهواسطۀ آن دستهاش وقتی جمع میشود، و آن مقدار از تکّهای که میخواهند ببرند، بریده میشود و میافتد در آن قوطی، و دیگر روی زمین نمیافتد تا بسوزاند؛ چون مقداری از این فتیله که روشن است اگر روی زمین بیفتد، میسوزاند. آن شب شاه عباس خودش متصدّیِ گرفتن این سرفتیلهها بود و از شب تا صبح و هر وقت که این شمعها روشن بود، خود شاه عباس قیچی دست گرفته بود. شیخ بهائی هم پهلوی شاه عباس در حرم بود، شاه عباس که این فتیلهها را میگرفت، شیخ بهائی بالبداهه یک رباعی در وصف شاه عباس گفت، که رباعیاش این است:
- معاد شناسی، ج ٤، ص ٢٦٨:
«باری، ما به احترام بدن آن حضرت و به احترام تعلّق نفس به آن بدن برای زیارت و دعا و توسّل به نجف اشرف میرویم، و گرنه روح و نفس آن حضرت همهجا را گرفته؛ ﴿لَّا شَرۡقِيَّةٖ وَلَا غَرۡبِيَّةٖ﴾.*
همهجا هست، و با همهچیز هست. ولیِّ أعظمِ کارخانۀ صُنع ربوبی است جلّ و عزّ. حضرت آدم أبو البشر برای نجات و وصول به مقصود، به او متوسّل شد. حضرت نوح و حضرت موسی و حضرت عیسی و سائر انبیاء علیٰ نبیّنا و آله و علیهم الصّلاة و السّلام به او متوسّل شدند.»
* سورۀ نور (٢٤) آیه ٣٥. - جهت اطّلاع از فضیلت زیارت مشاهد مشرّفه و حضور ملائکه در آن اماکن، رجوع شود به المزار الکبیر، ابن المشهدی، ص ٣١.
- کلیّات اشعار و آثار فارسی شیخ بهائی، رباعیات، ص ٩٠.
- معاد شناسی، ج ٤، ص ٢٦٨:

