حقیقت دنیا از دیدگاه مكتب عرفان

نمونه‌ای كه ما در خود ائمه علیهم السّلام می‌توانیم مشاهده كنیم؛ امیرالمؤمنین علیه السّلام را با آن وضع و آن زهد و آن كیفیت زندگی می‌بینیم و بعد بعضی از فرزندان امیرالمؤمنین مانند سیدالشّهدا علیه‌السّلام در آن موقعیت كذایی را هم مشاهده می‌كنیم. در زمان امام صادق مسئله به نحو دیگری بود و در زمان امام هادی علیه‌السّلام مسئله به شكل دیگری بود. این اختلافاتی كه در خود زمان‌ها وجود داشت؛ آن شخص برادر امام علیه السّلام می‌آمد خدمت‌امیرالمؤمنین علیه السّلام برای اضافی مقرّری او از بیت‌المال، حضرت آهن داغ در كنار دست او قرار می‌داد! با آن وضعیت! چون زمانه به آن نحو بود. آن شخص فقیر هم می‌آید در كنار منزل سیدالشّهدا علیه السّلام و سؤال می‌كند و از آن حضرت تقاضای هبه و عطا را می‌كند، حضرت می‌روند و كیسه طلایی را كه تمام مایملك آن موقع یعنی آن روز و آن ماه، حالا آن مقداری كه داشتند می‌آورند و به او می‌دهند كه در آن كیسه صدها سكه طلا بوده و به او می‌گویند این را خرج خودت كن و قرض‌های خودت را بپرداز و بقیه را برای سرمایه خودت قرار بده، و وقتی‌كه آن شخص گریه می‌كند و اشك می‌ریزد حضرت می‌فرمایند شاید این مقداری كه به تو دادم اندك بود و نتوانست رفع احتیاجات تو را بكند، استقللت این را كم شمردی؟! آن شخص می‌گوید: نه، گریه من بر این است كه چگونه خاك این دست‌ها را در میان خودش قرار می‌دهد؟! آن زمان آن كیفیت بود، امام علیه السّلام آن بخشش را می‌كنند. آن زمان امیرالمؤمنین علیه السّلام به آن نحو بود و به آن كیفیت حضرت انجام می‌دهند.

همین سیدالشّهدا علیه السّلام كه این بخشش را دارد می‌كند، در زمان امیرالمؤمنین برای حضرت میهمان آمده بود و چیزی در منزل سیدالشّهدا نبود، چیزی نبود! حضرت به قنبر گفته بودند كه از سهم ماه آینده رزق ما به عنوان قرض بیا الان به ما بده! كه آن از آن مقدار عسلی كه از یمن فرستاده شده بود، از بیت‌المال آورده بود، آمد از سهم ماه آینده، نه اینكه همین‌طوری بردارند بلكه به عنوان قرض بردارند. امیرالمؤمنین علیه السّلام وقتی‌كه شنیدند آن قدر ناراحت شدند و فرمودند: اگر نبود كه می‌دیدم پیغمبر لبان خودش را بر صورت تو گذاشته بود تو را نسبت به این كار تنبیه می‌كردم. التفات می‌كنید؟! یعنی این قدر مسئله مسئله مهم و دقیق و نكته‌داری است كه باید ملاحظه خصوصیات را در هر موقع انسان انجام بدهد. این نبود كه امیرالمؤمنین حالا زهدشان از امام حسین بیشتر بود، هر دو امام هستند. امام حسین علیه السّلام وقتی‌كه به امامت می‌رسد امام است. به این نحو روزگار برای همه این قسم پیش آورده است این یك مسئله‌ای است. آن زمان مطلب فرق داشته و با این كیفیت تفاوت داشته است.