حقیقت دنیا از دیدگاه مكتب عرفان

بین اعتبار و بین حقیقت، این فاصله در تمام شئون زندگی ما تا آخر همین طور جریان دارد كه چه دیدی در مسائل و در روابط نسبت به اشیا داشته باشیم؟ دید از بالا به پایین یا از پایین به بالا؟ و فرق هم همین است. آنچه كه هست و آنچه كه برای انسان حاصل می‌دهد اختلاف بین این دو مطلب و بین این دو نگرش است و اختلاف بین این دو نظریه.

امام صادق علیه السّلام می‌فرمایند: اگر عبدی را خداوند موفق كند بر این امور ثلاثه، دنیا و خلق و ابلیس برای او آسان خواهد شد، دیگر مشكلی با آنها ندارد. حالا اگر من می‌خواهم اینجا صحبت كنم نگاه كنم ببینم افرادی كه در امروز آمدند با همه فرق می‌كنند، مسئله‌ای پیش آمده؟ ده نفر، بیست نفر بیشتر نیامده‌اند. دائماً در خود و در نفس خود كلنجار می‌روم، حالا این مطالب را بگویم یا نگویم؟ آیا این زحمت من هدر می‌رود یا نمی‌رود؟ الان این صحبت‌ها را برای كه می‌خواهم انجام بدهم؟! بگذارم مطلب را برای یك مرتبه دیگر. اگر مطلب بسیار قابل توجهی است آن مطلب را نگویم، مطالب پیش پا افتاده را بگویم. آن نكات حساس را بگذارم در وقتی‌كه جمعیت بیشتر آمده است. تمام اینها شیطان است! تمام اینها وسوسه شیطان است؛ همان شیطانی كه خدمتشان ارادت داریم‌ها! نسبت به او خدمت رفقا عرض كردیم. همین‌كه این وسوسه پیدا شد كه بگویم یا نگویم، معلوم می‌شود كجای قضیه ایراد دارد. بگذارم این را یك وقتی‌كه جمعیت بیشتر است مثلًا مطلب بهتر در جای خود قرار بگیرد! همین‌جا باختم! نه، آنچه را كه می‌آید او را باید بیان كرد، یك نفر یا صد میلیون نفر تفاوت نمی‌كند. یك نفر یا صد هزار نفر تفاوت نمی‌كند. حتی اگر دل خود را به این خوش كنم كه افرادی در اینجا نیستند بالاخره ضبطصوت‌های زیادی در اینجا هست و اینها را ضبط می‌كنند به گوش بقیه می‌رسانند این هم شیطان است!