خداوند متعال شیطان را برای تکامل بشر خلق کرده است

یك نفر نقل می‌كرد نسبت به مسائل روانی فردی پخته و از افراد خبیر است می‌گفت من با یك فرد ملاقات داشتم. می‌گفت در این یك ساعت آنچه كه من از این شخص دیدم فرد معروفی هم هست این بود كه تمام تلاش خود را و تمام كوشش خود را به‌كار می‌بست به نحوی خود را در قبال من جلوه دهد كه به عنوان فرد متواضع به تمام معنا در پیشگاه من جلوه پیدا بكند؛ یعنی خیلی خودش را در زحمت قرار می‌داد. حالا یك وقتی انسان تواضع می‌كند، یك وقتی نه همچین فشار به خودش می‌آورد، خیلی دیگر فشار می‌آورد، عباراتی را انتخاب می‌كند. كیفیت نشستن خود را یك نحوه‌ای می‌كند كه این دیگر یك قدری (نه یك قدری، دو قدری و سه قدری) مسئله از طریق عادی خارج می‌شود. گفت تمام همّت خودش را برای این قضیه به‌كار برد. خب اینها هم كه افراد عادی نیستند، زود می‌فهمند روان‌شناس بودند دیگر. گفت یك‌دفعه ما به این یك پُلتیكی زدیم براساس همان فوت و فنّ خودشان كه این را از آن حالت تواضع درآوردیم. یك مرتبه مثل یك بچّه پنج ساله این آقایی كه تمام زحمت خودش را كشید اینجایش را دیگر نخوانده بود عین یك بچّه پنج ساله یك عبارتی از دهانش درآمد كه ما پنج دقیقه به او خندیدیم.

این می‌شود چه؟ این می‌شود تصنّع! این می‌شود مجسمه‌سازی! این می‌شود قالب تراشی! این فرد مورد اطمینان نیست، دین خودت را به او نسپار، اعتقاد خودت را به دست او مسپار، دنیا و آخرت خود را به عهده او نگذار، به عهده كه باید گذاشت؟ به عهده آن فردی كه عمل او در هر حال عمل توحید است. نه تواضع می‌كند، نه كرنش می‌كند، نه هیچ. قشنگ صاف راه می‌رود، نه سرش را پایین می‌اندازد، نه به یك قسمی حركت می‌كند كه مثل افراد چلاق و شل و اینها، می‌گویند این قسم تواضعش بیشتر است! نه مثل افرادی كه آرترز گردن گرفتند و حتماً سرشان پایین است و با انسان صحبت می‌كند، نه، خیلی قشنگ می‌ایستد، رشید حركت می‌كند، درست قدم برمی‌دارد و هیچ‌گونه از این نفاق‌ها و اعمال مكارانه عوام‌پسند و كارهای فریبنده جاذب عوام از او سر نمی‌زند. چرا؟ چون او به عوام نگاه نمی‌كند، عوام كه هستند؟ طرفش عوام نیستند، طرفش مردم نیستند. و از این خشك مقدّسی‌هایی كه فقط در چهارچوب جذب عوام و مرید و كسب اتّجاه و شخصیت برای اجتماع می‌تواند كارساز باشد و بازار داشته باشد در آن موارد اصلًا راه نمی‌رود، در آن خطوط حركت نمی‌كند.