مراتب مباهات و چگونگى مقابله با آن‏

در مكتب‌های دیگر در هر زمینه‌ای این مشكل وجود دارد كه راهی را كه آن مكاتب ارائه می‌دهند آن راه آنها را در حیطه صفات و افعال و آن مظاهر خارجی رحمت پروردگار حبس می‌كند و متوقف می‌كند، نماز می‌خواند نماز می‌خواند برای اینكه به نتیجه‌ای برسد. روزه كه می‌گیرد روزه‌ای می‌گیرد برای اینكه مطابق با این رنج چیزی را كسب كند، اگر انفاق می‌كند انفاق می‌كند تا در ازای این انفاق اگر یك درهم می‌دهد ده درهم ولو ده درهم مادی نباشد ده درهم معنوی نصیب او بشود، اگر مجلس توسلی پیدا می‌كند برای اینكه مجلس توسل گرفتاری و مرض فلان اهل از افراد خانواده‌اش را بر طرف كند اگر توسلی نسبت به موسی بن جعفر پیدا می‌كند برای اینكه فلان شخصش كه در بند و گرفتار است آزاد بشود، اگر به سیدالشهداء توسل پیدا می‌كند برای اینكه فلان مشكلی كه برای او لاینحل آمده است و او را در دغدغه فكری قرار داده از این مشكل خلاصی پیدا كند. پس بنابراین این افراد با تمام خصوصیات خودشان، تمام مكتب را به خدمت منافع نفس به كار می‌برند، امام را برای منفعت خود استخدام می‌كنند، خدا و ملائكه را برای رسیدن به آن خلاءهای نفسانی خودش دارد به كار می‌گیرد آنها هم به او می‌دهند نه اینكه ندهند هیچ اشكالی ندارد، خیال نكنید در تمام این موارد دست رد بر سینه اینها می‌زنند نه، در خیلی از موارد می‌دهند، شفا می‌دهند فرض كنید كه رفع گرفتاری می‌كنند، قرض را ادا می‌كنند، مشكلات را برطرف می‌كنند تمام اینها كم و بیش هست حالا البته صد در صد نباشد ولی در بسیاری از این موارد هست.

عالم عالمی‌است كه هر شخص به مقدار سعه وجودی خود می‌تواند از این سفره بهره بگیرد و هر چقدر كه همت او بالاتر باشد بهره او از این سفره بیشتر است. این افرادی كه خودشان را به ریاضاتی قرار داده‌اند ریاضت‌ها كشیدند فرض كنید این مرتاض‌هایی كه سالیان سال ریاضتهای عجیب و غریب كشیدند من در یك جا احوال اینها را می‌خواندم و عكسش را هم انداخته بود نوشته بود این شخص ده سال فقط بالای درخت زندگی كرده پایین نیامده، درختی كه در آنجا بود ده سال فقط بالای درخت زندگی كرده بابا مگر تو گنجشكی! یعنی چه؟! یك انسان بلند شود بیاید خودش را گرفتار كند برود بالای درخت، مگر جا نداشتی مگر بیرونت كرده بودند؟ یا فلان مرتاض چند سال رفته توی یك غار و بیرون نیامده این همه خدا زمین دارد. ببینید این می‌خواهد در این وضعیت كه خودش را قرار می‌دهد به یك جاهایی هم می‌رسد نه اینكه نرسد تصرفاتی می‌كنند، دخل و تصرفاتی می‌كند، یك مطالبی برای او حاصل می‌شود ولی اینها همه التذاذات نفس است. به قول مرحوم حداد و به نقل از مرحوم آقا در كتاب روح مجرد همین الان دیدم این را كه اینها همه التذاذات نفس است نفس تقویت می‌شود، نه اینكه نفس آن قوای خود را از دست بدهد و در برابر اراده و مشیت پروردگار به صفر درآید، نه. در این‌گونه امور هی بر تعداد اعداد نفس اضافه می‌شود، نه از تعداد آن اعداد كم بشود و به مرتبه تسلیم‌ برسد و نفسِ او آرام بشود هرچه را اینجا گذاشتند مسئله‌ای نداشته باشد به هر راهی او را بردند حرفی نداشته باشد، در مكتب توحید فقط او بر امور انسان حاكم است آن وضع به هر كیفیتی می‌خواهد برود برود، در مكتب غیر توحید همه جور دیگر هست و به هر قسم است.