كیفیت تأثیر اعمال و رفتار انسان بر نفس و ملكوت او

 در آنجا بماند. آن شب آخر پدرش را در خواب دید، گفتند فلانی یك دست كشیدن به سر این ... در آن موقع برادر ایشان، تقریباً حدود پنج، شش سال سنّش بود. یك دست كشیدن به سر این از گذشت یك عمر در این اماكن برای تو ثوابش بیشتر است. یك عمر در اینجا بمانی به اندازه یك دست كشیدن به سر این نمی‌رسد! حساب است آقا جان! هر چیزی در این دنیا روی حساب خودش باید انجام بگیرد. نمازش بجای خود، روزه‌اش بجای خود، حجّش بجای خود، كمك به ایتام بجای خود، حرامش بجای خود، واجب بجای خود. نه خود سری و نه افراط دیگر مطلب را ما در اینجا راجع به این مقدار از دیدگاه نسبت به این قضیه، تمام می‌كنیم، انشاءل له در جلسه آینده به دیدگاه دوّم نسبت به این عبارت امام صادق (اگر خداوند توفیق بدهد لولاالبداء) می‌پردازیم.

 پس محصّل كلام تا اینجا این شد كه بر طبق آن كیفیتی كه خدای متعال، نفس را خلق فرموده است و استعداد برای تكامل را در او بوجود آورده است، این احكام و این تكالیفی كه خداوند برای ما این احكام را تدوین فرموده است، همه اینها نه تعبّداً، بلكه وجداناً و شهوداً و تكویناً، به عنوان واقعیت، نه به عنوان تعبّد و پذیرش، نه به این عنوان كه خدا گفته ما قبول می‌كنیم بعد خدا این اثر را بوجود می‌آورد نه نه نه! اینطور نیست! گرچه اگر این هم باشد باز اشكال ندارد، نه! خود این عمل در عالم آفرینش، یك عمل و عكس‌العملی را بوجود می‌آورد، این عمل و عكس‌العمل را می‌گویند نظام تكوین و تشریع. این عمل و عكس‌العمل باید به دست فرد خبیر و بصیر، كه ولی خدا یا پیامبر یا امام علیه‌السّلام و یا ولی‌ای كه به مقام فنا، و بقاء بال له و بامرال له رسیده باشد، باید در اختیار افراد قرار بگیرد. بنابراین انسان نمی‌تواند نه به هر كسی گوش فرا بدهد و نه دستورات هر كسی را عمل كند. باید مسائل و دستورات فردی باشد كه چشمش باز شده باشد، چشم ملكوتی او باز شده باشد، مصالح را آن طوری كه هست ببیند و واقعیات را آنطوری كه هست مشاهده كند و آنها را در اختیار افراد قرار بدهد. انشاءال له امیدواریم كه خدای متعال ما را مطیع دستورات بزرگان قرار بدهد و چشمان ما را نسبت به وظائف و تكالیف خودمان بینا كند.