كیفیت تأثیر اعمال و رفتار انسان بر نفس و ملكوت او

 این كیفیت هنوز نمی‌شود! پس مستطیع نیستیم! و بدون حج از دنیا می‌روند و حج را انجام ندادند! این یك تفكر است. رساله عملیه هم داشته باشد داشته باشد! مرجع هم می‌خواهد باشد، باشد! تفكر او نسبت به مسائل اسلام ناقص است كامل نیست. آن كسی كه می‌گوید برو ... این از یك طرف، آن طرف یكی دیگر،، می‌گویند حج واجب است بروی امّا اگر بچّه داری عیب ندارد بچّه ناراحت می‌شود، بشود! همینقدر كه نمیرد اشكال ندارد! نه! مرحوم آقا می‌فرمودند: كسی كه بچه كوچك دارد و رفتن به حج موجب می‌شود صدمه به او وارد بشود، حج بر او واجب نیست، باید بچه را نگه دارد. خیلی دقیق! آن كسی كه می‌گوید اگر شده بر خار مغیلان برو و به حج برو، می‌گوید اگر یك بچه پنج ساله داری یا بچه سه ساله داری و در رفتن تو ضربه می‌خورد، حرام است بروی! باید بنشینی بچه‌ات را نگه داری. مگر تو نمی‌خواهی مكه بروی؟! ثواب یك مكه همان ثواب است. اینطور انسان باید در مقام اتصال باشد. یكی از اقوام نزدیك ما كه بسیار به سفرها می‌رفت، چند ماه می‌رفت، چهار ماه، پنج ماه، به سفر می‌رفت، همین سفرهای كربلا و عتبات و مكه و یك گردشی می‌كرد و یك دور دور زمین می‌گشت و بعد می‌آمد، می‌خواست خدا را آنجاها پیدا كند! هر سال كارش همین بود! از اول رجب كه می‌شد، دیگر ما ایشان را نمی‌دیدیم تا نزدیكهای محرّم كه برمی‌گشت و دوباره ... پنج ماه طول می‌كشید! بارها می‌شد ... ظاهراً مرحوم آقا هم در بعضی از همین كتبشان اسم ایشان را آورده‌اند. یك روز وقتی كه ایشان از سفر حج و عتبات و حتی جاهای دیگر هم ... ظاهراً سوریه رفته بودو مصر هم ظاهراً رفته بود و رفته بود زیارتش را تكمیل كند. چون بنا بر یك خبری حضرت زینب در مصر مدفون هستند ودر قاهره هستند، خواسته بود آنجا هم زیارتش را تكمیل بكند و با دست پر آمده بود. من یادم است در آن مجلس وقتی كه مرحوم آقا رفتند پیش ایشان، فرمودند كه حاج آقای فلان! شما در این سفرها دنبال چه دارید می‌گردید؟ اگر دنبال خدا می‌گردید، آن خدا را در همین منزل خودتان پیش زن و بچّه‌تان پیدا كنید، شما یك بچّه دوازده ساله را شش ماه رها می‌كنید و به دست چه كسی می‌سپارید؟ شش ماه این پسر پدر ندارد، مادر ندارد! به دست این و آن می‌سپارید تا اینكه دنبال خدا این طرف آن طرف بگردید؟! اینجا باید باشید! در اینجا پیدا كنید، به تكلیفتان باید برسید. آن خدایی كه در مكه است، آن خدا الان در این اتاق هم هست، آن خدایی كه در كربلاست آن خدا هم در اینجا هم هست.