كیفیت تأثیر اعمال و رفتار انسان بر نفس و ملكوت او

 هستند، كم‌كم اینها در موقع اول وقت مشتریها را راه بیاندازند، كم‌كم دست بردارند، یك مقداری طول می‌كشد تا بخواهند بیایند، و از این امام جماعت درخواست كرده‌اند كه یك مقداری به تأخیر بیاندازد و ایشان هم سه ربع یك وقتهایی چهل دقیقه بعد از مغرب آمده بود و می‌خواست نماز مغرب را بخواند! مرحوم آقا ظهرها مسجد قائم می‌رفتند، از خیابان آهنگ، آن زمان كه تمام آنجا (اگر رفقا رفته باشند آن منزل را دیده باشند) تا فاصله بیش از یك كیلومتری، همه خاكی بود ماشین نبود. ایشان می‌رفتند در مسجد قائم، وقتی كه آنجا می‌رسیدند، موقع اوّل نماز هفت نفر، هشت‌نفر، ده نفر، پنج نفر بیشتر نبودند! سر وقت می‌گفتند اذان بگویند و نماز می‌خواندند. من زمان طفولیت یادم است، این اواخر مسئله فرق كرده بود و افراد بیشتری می‌آمدند، تقریباً در حدود ده سالگی، هشت سالگی، دوازده سالگی را بنده عرض می‌كنم. پنج نفر پشت سر ایشان بودند. سر وقت آن خادم مسجد (خدا رحمتش كند مش رحمت‌اللَهی بود كه به رحمت خدا رفت) اذان می‌گفت و ایشان هم نماز می‌خواندند. مؤذن، خادم مسجد و امام، ایشان بودند پنج نفر پشت سر ایشان اقتدا می‌كردند می‌گفتند نماز باید اوّل وقت باشد، هر كسی می‌خواهد، بیاید بخواند.

 این دو نگرش است، یك نگرش منتظر مردم است و غافل از آنجا، نگرش دوّم منتظر آنجا و غافل از مردم است. وقتی رسول خدا می‌گوید نماز اوّل وقت بخوان، گفته یا نگفته است؟ وظیفه شما ...، چرا ما بیاییم خودمان را گول بزنیم؟ چرا؟ من نمی‌خواهم تنقید كنم ولی می‌خواهم رفقا را به اهمیت موضوع متوجه كنم، كه اینطور نیست كه انسان از هر كسی هر چیزی را بپذیرد و به هر آستانی سر فرود بیاورد، باید انسان بداند كجا می‌رود و كجا ...، افرادی بودند در همین نجف، در همین حوزه نجف، در صحن امیرالمؤمنین علیه‌السّلام نماز می‌خواندند، یكی اول فجر، یكی بیست دقیقه بعد از فجر، یكی نیم ساعت بعد فجر، مرحوم آقا می‌فرمودند با چشم خودم می‌دیدم افرادی می‌آیند از علماء نجف در آنجا نماز می‌خوانند ده دقیقه مانده به طلوع آفتاب! بخاطر اینكه ما هم اینجا نماز بخوانیم! بخاطر اینكه یك عدّه هم می‌آیند و بالاخره هم اول فجرشان مشتری دارد هم بیست دقیقه بعدش و هم تا برسد به ده دقیقه آخر. یعنی این جناب سه ربع، نیم ساعت، چهل دقیقه، یك ساعت، یك ساعت و ربع، یك ساعت و نیم نمازش را به تأخیر می‌اندازد برای اینكه بیاید اقامه جماعت كند! این نماز را امیرالمؤمنین راضی است؟! این نماز مورد رضایت امیرالمؤمنین است؟! یا نه! اینها همه سر كلاه رفتن است! همه اینها سر آدم كلاه رفتن است و همه گول زدن است و همه گول خوردن است. قبل از اینكه انسان بخواهد كسی را گول بزند، خودش گول خورده است. قبل از اینكه انسان بخواهد كلاه سر كسی بگذارد اول كلاه تا اینجایش آمده است. امیرالمؤمنین فرموده است فجر صادق كه شد بلند شو و نماز بخوان، می‌خواهد كسی بیاید، می‌خواهد نیاید به جهنم! مگر تو مسئول نماز مردمی؟ تو برو به فكر خودت باش بدبخت! تو را می‌گذارند در یك متر و بین دو متر و هیچ كس دیگر از اینهایی كه تشییع می‌كنند و دست و پایت را می‌بوسیدند و قربان و صدقت می‌رفتند، نمی‌آیند آن داخل خاك هم می‌ریزند رویت، چند تا سنگ هم می‌كوبند روی سرت می‌روند و دیگر هم برنمی‌گردند! اینها این هستند! به فكر آن روزت باش! آدم رندان‌