بیان وظیفه علماء دینى در امر تبلیغ دین‏

شما شرح نهج‌البلاغه ابن ابی‌الحدید را بخوانید ببینید راجع به تاریخ عمر و ابوبكر و مطالبی كه از آنها نقل شده و حكایات و قصصی كه از امیرالمؤمنین علیه‌السّلام در زمان خلافت این دو نفر بیان شد چه ارزیابی و چه سنجشی راجع به این دو نفر از شما به وجود می‌آید؟ مگر اینكه بگوییم وقتی‌كه باب انكار باز باشد و عناد و انانیت حاكم باشد روی تمام این مطالب دیگر باید سرپوش گذاشته بشود. این مسئله مسئله فطری است.

حالا اگر رسول خدا بیاید و یك دیوانه را كه ما داریم می‌گوییم دیوانه واقعاً دیوانه‌است، یك دیوانه را بیاورد و بگوید بر همه مسلمین واجب است از او اطاعت كنند آیا این حكم درست است؟ در رسالت خود رسول خدا شك وارد می‌شود؛ یعنی اگر رسول خدا بیاید و بگوید باید از این دیوانه متابعت كرد این دیگر در رسالت خودش شك پیدا می‌شود. چرا؟ چون این موافق با عقل نیست، موافق با فطرت نیست. یك وقتی رسول خدا با اعجاز دیوانه را عاقل می‌كند یا اینكه كاری انجام می‌دهد كه مطلبی كه از دهان او خارج می‌شود همان باشد كه او می‌گوید این یك مطلب دیگری است. مثل اینكه رسول خدا بیاید بگوید از یك ستون اطاعت كنید هرچه از او بر آمد از او اطاعت كنید. به اعجاز رسول خدا ستون گویا می‌شود. ولی نه، با حفظ جنون و با حفظ مطالبی كه از روی جنون برمی‌خیزد و با حفظ رهنمودهای دیوانه‌وار كه بحمدلله كم هم نیست! با حفظ این مسئله رسول خدا بیاید و بگوید كه باید از این دیوانه اطاعت كنید. نمی‌توانیم بپذیریم. چرا؟ چون این مطلب با كلام پیغمبر و با مرام پیغمبر و با مبانی فطری و با مبانی عقلی سازگار نیست، نمی‌سازد. به رسول خدا انسان می‌گوید چطور انسان از یك دیوانه متابعت كند؟!

یا اینكه رسول خدا بیاید و بگوید كه باید از یك نفر كه عقلش از تو پایین‌تر است فهمش از تو پایین‌تر است تو باید بیایی از این بچّه‌ات اطاعت كنی. این هم همین‌طور است. این بچه كه تجربه‌ای ندارد آن درك صحیح از زندگی را ندارد. آن‌چكار می‌كند؟ آن به باباش می‌گوید در همان روز اوّل همه پولهایت را بده بروم پُفك بخرم! همان روز اوّل همه را برمی‌دارد یك انبار پُفك در اینجا می‌آورد. خیلی خوشحال هم هست كه تا یك عمر مدتی دیگر سور و سات برقرار است. حالا دیگر آن پدر پول دارد ندارد، زندگی، وضع، آب، خرج، نان و اینها دیگر هیچی برای او مطرح نیست. این می‌شود متابعت بر غیر میزان فطرت و بر غیر میزان عقل.