تعهد و التزام به حقوق الهى و خلقى

انصافاً از نقطه نظر التزام به تعهّد به مسائل واقعاً من دومی مانند ایشان ندیدم. آن‌قدر ایشان ملتزم بودند تمام این مطالبی را كه خدمتتان عرض می‌كنم فقط جنبه خلقی مسئله است، آن جنبه تعهّد و تكلیفی نسبت به مسئله است. امّا طرف مقابلش‌را هم خدمتتان عرض می‌كنم یادم می‌آید وقتی كه داشتم با ایشان برمی‌گشتم در آن شبی كه ناراحتی چشم پیدا كرده بودند و قرار شده بود ما بیاییم طهران و توسط یكی از اطبّاء چشمشان را عمل كنند. شب كنار ایشان نشسته بودم. ایشان فرمودند: می‌گویند كه شما به‌خاطر مطالعاتتان، به‌خاطر نوشتن‌هایتان مبتلا به ناراحتی پارگی پرده شبكیه و دكلمان شدید. بهتر است كه از این مسائل دست بردارید، بهتر است یك قدری به خودتان آرامش بدهید، بهتر است یك قدری نسبت به خودتان مراعات بیشتری داشته باشید. فرمودند: «فلانی این مسئله را بدان شوخی هم نمی‌كردند اگر بند بند بدنم را قطعه قطعه كنند به مقدار یك كلمه از آنچه كه گفتم كم نخواهم كرد، یك كلمه را بردارم.» این می‌شود یك تعهّد.

حالا ما چقدر تا اینجا جلو آمدیم؟! یعنی فردی كه هزار جور بیماری و ناراحتی به خود گرفته: ناراحتی دیسك، ناراحتی كبد و صفرا، فشار خون و تضییقات و ... حالا هم مبتلا به این ناراحتی چشم. می‌گوید: یك كلمه برنمی‌دارم از آنچه را كه گفتم ولو تمام بدن مرا قطعه قطعه بكنند. این می‌شود یك تعهّد خلقی، این می‌شود یك التزام، یك التزام خلقی.

در طهران بودیم افراد برای دیدن ایشان می‌آمدند. من‌جمله یكی از افراد كه الآن هم حیات دارد و در این‌طرف و آن‌طرف درس اخلاق دارد از دوستان سابق ایشان بود او هم برای دیدن آمده بود. در ضمن صحبت رو كرد به مرحوم آقا گفت: آقای آسیدمحمد حسین، حالا این مقداری كه شما نوشتید این مقدار خدا هم می‌گوید یك مقداری هم اینها را كنار بگذارید و یك مقداری بیایید با هم بنشینیم صحبت كنیم. شما كه همه‌اش تا به حال مشغول نوشتن و كتابت بودید. حالا بیایید با هم یك مقداری خلوت كنیم و با هم باشیم و یك مقداری از این نوشتن دست‌بردارید. حالا الآن این موقعیت بصورت ناراحتی موقعیت مناسبی است كه پیش آمده.