محوریت توحید در مكاتب الهى و مقایسه آن با مکاتب دیگر

ببينيد مسأله چقدر حسّاس است. مسأله اشتغال به نفس و توغّل در كثرات اين به يك دسته، دونِ دسته ديگر اختصاص ندارد، همه ما داراى نفس هستيم، همه ما داراى اشكال هستيم. براى رفع اين مسأله چه بايد كرد؟ بايد از كلام معصوم‌ عليه‌السّلام كه كلامش معصوم است بايد از اين فقط استفاده كرد. كلامى كه عصمت دارد مانند ذات خود صاحب كلام كه عصمت دارد؛ در آن خلط نيست، در آن تركيب نيست، در آن كم و زياد نيست، در آن مصلحت انديشى نيست. مبادا جَبَروتيّت انسان را بگيرد.

اين نامه، نامه عجيبى است و واقعاً همه چيز در آن است. مرحوم نائينى مى‌گويد: سزاوار است كه همه علماء به مرحوم حاج ميرزا محمّد حسن شيرازى تأسّى كنند و اين نامه را با خود داشته باشند و پيوسته مطالعه كنند. نه اينكه يك مرتبه مطالعه كنند و بگويند ما نهج‌البلاغه را با شرحش مطالعه كرديم و ديگر نيازى نيست. اين نامه مثل نماز مى‌ماند ـ اين كلام مرحوم آقا است، از اينجا به بعد ـ اين نامه مثل نماز مى‌ماند، انسان نماز صبح را كه خواند، ظهر كه مى‌شود باز بايد نماز ظهر را بخواند، عصر هم بايد نماز بخواند، مغرب و عشاء هم بايد نماز بخواند، فردا هم همينطور، نبايد بگوييم خدا يكى است، الله اكبر تمام شد و رفت، ديگر چرا دو مرتبه بگوييم؟ زيرا آن الله اكبر اوّل، الله اكبر ديگرى بود. خيلى دقّت كنيد. مسأله اين نيست كه اميرالمؤمنين اين نامه را نوشت ـ اين را من دارم مى‌گويم ـ مسأله اين است كه ما چه مقدار به اين نامه نياز داريم؟ آيا با يك مرتبه نيازمان بر طرف مى‌شود؟ آيا با يك مرتبه نفس ما اصلاح مى‌شود؟ آيا با يك مرتبه خواندن ديگر مشكلات همه بر طرف مى‌شود؟ هيهات! هيهات! غذايى كه صبح و ظهر مى‌خوريم گر چه در شكل و كميّت يكى باشند امّا دو غذا است و دو اثر دارد، اين نامه حكم غذاى روح هست، مثل نماز است و دائماً انسان بايد نماز بخواند. چرا بايد نماز بخواند؟ چون ما به نماز نياز داريم. نماز صبح يك مقدار از حصه وجودى ما را استيعاب مى‌كند، بقيّه حصّه‌هاى وجودى ما خالى مى‌ماند. نماز ظهر همينطور، نماز عصر همينطور. چرا مى‌گويند نمازها را در وقت بخوانيد؟ چرا دستور بزرگان اين است كه هر نماز را در وقت بخوانيد، با هم نخوانيد؟ نماز صبح به جاى خود، ظهر در وقت خود، عصر در وقت خود، چرا؟ چون نماز حكم آنتى‌بيوتيك را دارد، شما مى‌توانيد چهار تا آنتى‌بيوتيك را صبح بخوريد بگوييد تا فردا ديگر نمى‌خورم؟ نه، علاوه بر اينكه فايده‌اى ندارد به كليّه هم فشار مى‌آورد، كليّه را از كار مى‌اندازد، هشت ساعت يكى، مرتب بايد سر وقت. نماز اين است قضيه‌اش. نماز موجب مى‌شود كه آن حصّه وجودى انسان در آن نحو، در آن وقت به مرتبه تكاملى برسد و تا انسان نياز دارد بايد اين نياز را با اين نوشته‌ها و با اين كلمات، بايد اين نوشته اين نياز را بر طرف كند. تمام افراد به اين نامه و امثال اين نامه نياز دارند؛ تاجر نياز دارد چون افراد به آن مراجعه مى‌كنند، كاسب نياز دارد چون افراد به او مراجعه مى‌كنند، پزشك نياز دارد چون محلّ مراجعه افراد است، معمّم نياز دارد چون محلّ مراجعه افراد است، مراجع نيازشان از همه بيشتر است و از همه بيشتر بايد اين نامه را مطالعه كنند و حاكم اسلامى بالطَّبَع‌با مسئوليت بسيار سنگينى كه بر دوش دارد، دائماً بايد اين نامه اميرالمؤمنين در جلوى چشمش باشد و از اين نامه و كلام استمداد بگيرد. از كلام معصوم عليه‌السّلام بايد استمداد گرفت و روح و جان را با اين كلام سيراب كرد.