بهرهبردارى افراد از علوم در غیر از جایگاه مناسب آنها
طلب علم و بكارگيري آن، شرح فقره: فان أردت العلم فاطلب اولاّ في نفسك حقيقه العبودية و اطلب العلم باستعماله و استفهم اللَه يفهمك، 1 امروزه آنچه در ميان افراد و جوامع مشاهده ميشود بكارگيري و بهرهبرداري از علوم در غير از جایگاه مناسب آنها ميباشد 2 با وجود اينكه ائمه عليهم السلام بر زوايا و دقايق همۀ علوم ظاهري احاطه و اشراف داشتهاند چرا آنها را به طور كامل به مردم تعليم ندادند؟ 3 توضيحي راجع به كيفيت اشراف و احاطه حقيقت مقام ولايت امام عليه السلام 4 ذكر حكايتي در ارتباط با فردي كه از اولياء الهي تقاضاي دانستن اسم اعظم پروردگار را ميكرد 5 سيره و منش مرحوم علّامه طهراني و اولياء الهي بر عمل بر طبق ظواهر و عدم تغيير اراده و مشيت پروردگار در جريان عادي امور ميباشد 6 توضيحي راجع به فرمايش اميرالمؤمنين عليه السلام: انَّ هاهنا لعلماً جمّاً لو اصبتُ له حملاً... اُصيب لَقِناً غير مأمون عليه مستعملاً آلة الدين للدنيا... 7 برخي افراد با آموختن و فراگيري علم دچار آفت علمزدگي ميشوند 8 يكي از بزرگترين آفتهاي سلوك كه اغلب افراد به آن مبتلا هستند دلخوش كردن نسبت به قرار گرفتن در راه و مسير الهي و شانه خالي كردن از بار مسئوليتها و ظايف ميباشد 9 آفت روزمرگي در راه سير و سلوك الهي ناشي از دو عامل اساسي در انسان ميباشد 10 عدم تعلّق اولياء الهي به دنيا و اعتبارات آن نشان از تكامل عقلي ايشان و تعلق ساير افراد حاكي از نقصان و غلبه احساسات بر عقل ايشان ميباشد 11 توضيحي راجع به خطبۀ اميرالمؤمنين عليه السلام مبني بر نحوۀ علمكرد و مواجهۀ واقعبينانه افراد در ارتباط با حقايق حتمیّه عالم هستي 12 در مكتب الهي مراقبه به چه معنا ميباشد 13 ذكر حكايتي آموزنده از عملكرد مرحوم قاضي رضوان اللَه عليه در ارتباط با شخص محتاجي 14 تفسير آيه 90 سوره مباركه يونس: و جاوزنا ببني اسرائيل البحر...
مرتب سازی:
بهرهبردارى افراد از علوم در غیر از جایگاه مناسب آنها
2أعُوذُ بِاللَه مِنَ الشَّيطانِ الرَّجيم
بِسْمِ اللَه الرّحمنِ الرّحيم
وصَلّى اللَه على سيِّدنا وَ نَبيِّنا،
أشرَف البَريَّة وَ خاتَم الأنبياء وَ المُرسَلين،
حَبيبِ قُلوبِنَا وَ طَبيبِ نُفوسِنَا أبِىالقاسِمِ مُحمَّد وَ على آلِهِ الطَّيّبينَ الطّاهرينَ
واللَعنةُ عَلى أعدائِهم أجمَعينَ
امام صادق علیهالسّلام در حدیث شریف عنوان، خطاب به عنوان میفرمایند:
واطْلُبِ العِلمَ بِاستِعمالِه و استَفْهِمِ اللَه يفْهِمْكَ. «علم را برای بكارگیری آن فراگیر و همیشه از خدا طلب فهم كن.»
در فقره اوّل كه میفرمایند: واطْلُبِ العِلمَ بِاستِعمالِه.
عرض شد كه مگر انسان علم را برای غیر از استعمال او فرا میگیرد؟ معلومات مگر برای غیر از بكارگیری آنها برای انسان مفیدند؟ مطالبی عرض شد كه: بله، ممكن است در بعضی از مواقع یا به عبارت بهتر در اكثر مواقع، علم در غیر از موقعیت مناسب خودش مورد بهره برداری قرار بگیرد، چنانكه فعلًا و سابقاً این دور، دور تاریخ است، اختصاص به زمان، دون زمانی ندارد كه همیشه از علم موارد غیر صحیح آن مورد نظر و مطلوب شخص طالب است و این فرقی نمیكند در هر علمی، در هر رشتهای، در هر فنّی. چون همانطوری كه عرض شد مسأله معلومات با مسأله بكارگیری آن، دوتاست. معلومات یك موقعیتی دارند برای خودشان در واقع و در نفسالامر؛ این موقعیت و این حقیقت ثابت است.
فرض كنید كه میكروب یك واقعیت است و این را خدا آفریده و یك حساب و كتابی برای این میكروب، خدا در نظر گرفته و در عالم خلقت جایی برای او مدّ نظر قرار داده؛ این یك مسأله است. حالا اینكه این میكروب در بدن انسان چه اعمالی را انجام میدهد و فعل و چه انفعالاتی به وجود میآورد، او هم یك مطلب دیگری است. برخورد انسان با این پدیده به چه نحو باید باشد؟ این یك مطلب است، نفس آن پدیده در خارج آیا واقعیت دارد یا ندارد؟ او هم یك مطلب دیگری است. درست فرض كنید كه مثل اینكه كاردی در خارج منافعی از او مترتب است و برای قطع كردن آن چاقو و آن كارد مورد استفاده قرار میگیرد. حالا یك وقتی این كارد در مطبخ و آشپزخانه، مورد استفاده خانم خانهدار و آشپز قرار میگیرد و با او غذا طبخ میشود. یك وقتی همین كارد برای از بین بردن شخص دیگری مورد استفاده قرار میگیرد. صحبت در بكار گیرنده است، نه نفس آن پدیده خارجی.