
سرعت اجابت خداوند و سستى بندگان در دعا
شرح رحمت واسعه الهی در سرعت اجابت و عطا، با وجود کندی و بخل بندگان
در این سخنرانی ارزشمند علامه سید محمدحسین حسینی طهرانی (رضوان الله علیه) میفرمایند امام سجاد (ع) خداوند را به خاطر سرعت اجابت دعای بنده اش ستایش میکند هرچند بندۀ خداوند در اجابت دعوت خدا کُند اند. همچنین خداوند را برای عطای بیدرنگش حمد میکند با وجود اینکه بنده هنگام قرض خواستن خدا (انفاق) بخیل است. ایشان این تضاد را نشانۀ اوج رحمت و لطف الهی میدانند که با وجود غنای مطلق، خود را نیازمند بنده نشان میدهد تا او را به انفاق و کمال ترغیب کند. در ادامه حضرت علامه با شرح فقرات بعدی دعا، بر دسترسی آسان و بیواسطۀ بنده به خداوند در هر زمان و مکان، بیهودگی امید بستن به غیر او، و محبت ورزیدن خداوند به بنده اش تأکید میکند. ایشان توضیح میدهند که نهایت این رحمت در حلم خداوند تجلی مییابد که با وجود گناهان بنده، چنان با او رفتار میکند که گویی گناهی نکرده است.
سرعت اجابت خداوند و سستى بندگان در دعا
توضیحات:
در این سخنرانی ارزشمند علامه سید محمدحسین حسینی طهرانی (رضوان الله علیه) میفرمایند امام سجاد (ع) خداوند را به خاطر سرعت اجابت دعای بنده اش ستایش میکند هرچند بندۀ خداوند در اجابت دعوت خدا کُند اند. همچنین خداوند را برای عطای بیدرنگش حمد میکند با وجود اینکه بنده هنگام قرض خواستن خدا (انفاق) بخیل است. ایشان این تضاد را نشانۀ اوج رحمت و لطف الهی میدانند که با وجود غنای مطلق، خود را نیازمند بنده نشان میدهد تا او را به انفاق و کمال ترغیب کند. در ادامه حضرت علامه با شرح فقرات بعدی دعا، بر دسترسی آسان و بیواسطۀ بنده به خداوند در هر زمان و مکان، بیهودگی امید بستن به غیر او، و محبت ورزیدن خداوند به بنده اش تأکید میکند. ایشان توضیح میدهند که نهایت این رحمت در حلم خداوند تجلی مییابد که با وجود گناهان بنده، چنان با او رفتار میکند که گویی گناهی نکرده است.
سرعت اجابت خداوند و سستى بندگان در دعا
15به ما گفت: بیایید سراغ من و سراغِ غیر من نروید! سراغ مردم نروید، از آنها حاجت نخواهید! امید خود را از هرچه غیر خداست ببرید، هر که میخواهد باشد؛ زیرا که آنجا حلوا خیر نمیکنند، آنجا حلوا نیست، آنجا سوزندگی است و زنندگی است و آفتاب گرم و تشنگی است، آنجا خبری نیست! اگر بنا بود خدا ما را به سمت خود دعوت نمیکرد و ریسمان قلب را به خود متّصل نمیکرد و زمام امر را در دست نمیگرفت و در نتیجه انسان در تحتِ مکرمتِ پروردگار واقع نمیشد و امر انسان را به دست مردم میسپارد که: برو سراغِ مردم حاجتت را بگیر! آنوقت چه ذلّتی بود؟! چه بدبختیای بود؟! چه نکبتی بود؟! کدام مردم؟! کدام مردم؟!
امّا خدایی داریم که میگوید: اگر تمام افراد بشر با تو دشمن باشند، من یکی برای تو هستم کافی است!
حضرت سیّدالشّهداء علیه السّلام در آن دعا میفرماید:
خدایا کسی که تو را پیدا کرد، چه چیزی را گم کرده است؟! و کسی که تو را گم کرد، چه چیزی را پیدا کرده است؟!1
آن کسی که تو را پیدا کرد، همه چیز دارد؛ و آن کسی که تو را گم کرد، هیچ ندارد! نه اینکه غیر تو را دارد؛ هیچ ندارد! ﴿خَسِرَ ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةَ﴾ دنیا و آخرت، هر دو خسران است؛ ﴿ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡخُسۡرَانُ ٱلۡمُبِينُ﴾!2
برقرار کردن راه محبّت و دوستی با بندگان در عین غنی و بینیازی پروردگار از ایشان
وَ الحَمدُ لِلَّهِ الَّذی تَحَبَّبَ إلَیَّ و هو غَنِیٌّ عَنِّی؛
«حمد اختصاص به آن خدایی دارد که آمده با من راه دوستی باز کرده است، درحالتیکه از من غنی است و بینیاز است!»
چهقِسم تعبیر کند؟ و چه قسم ما معنا بکنیم؟! «راه دوستی باز کرده» میدانید یعنی چه؟ فرض کنید شخصی با شما هیچ آشنایی ندارد، و این شخص میخواهد با شما راه دوستی باز کند؛ چهقِسم مقدّماتی فراهم میکند، تعظیم میکند، تواضع میکند، هدیه میآورد، سلام میکند، گرد را از لباس شما میگیرد، کفش شما را جفت میکند، با شما مسافرت میرود، خدمت میکند به هزار مقدّمه، تا اینکه شما او را دوست داشته باشید.
- إقبال الأعمال، ج ١، ص ٣٤٩: «[إلَهِی] ما ذا وَجَدَ مَن فَقَدَکَ و ما الَّذی فَقَدَ مَن وَجَدَک....»
- سوره حج (٢٢) آیه ١١.
