سرعت اجابت خداوند، و سستى بندگان در دعا
12و الحَمدُ لِلَّهِ الَّذی أُنادِیهِ کُلَّما شِئتُ لِحاجتِی، و أخلُو بهِ حَیثُ شِئتُ لِسِرِّی بِغَیرِ شَفِیعٍ فَیَقضِی لی حاجتِی.
«حمد اختصاص به خدایی دارد که من او را ندا میکنم هر وقتی که بخواهم، برای حاجتی که به او دارم؛ و با او خلوت میکنم، در مجلس واحد خلوت میکنم هر وقتی که بخواهم، برای سرّی که در دل دارم؛ بدون اینکه کسی واسطه باشد و بیاید بین من و او را ربط دهد!»
حمد اختصاص به آن خدایی دارد که من با او صحبت میکنم هر وقتی که بخواهم! مولایی داریم و آقایی داریم که خانهاش در ندارد، پیکر ندارد، پاسبان و حاجب هم ندارد، و انسان وقت و بیوقت و تلفن و... نمیخواهد بگیرد و وقت خاصّی معیّن کند تا به خدمت این مولا برسد؛ هر وقتی که بخواهم من با او مناجات میکنم و با او درد و دل میکنم؛ و هر وقتی که بخواهم او به من راه داده است. و هرجا که بخواهم؛ در خانه، در لانه، در بیابان، در دریا، در مسجد، موقعِ خوابیدن، موقع تطهیر کردن و در بیتالخلاء رفتن که مستحبّ است انسان وقتی که وارد میشود بگوید: «أعوذُ باللَه مِن الرِّجسِ النَّجِسِ الخَبِیثِ المُخبِثِ الشَّیطانِ الرَّجِیمِ!»1 پناه به خدا میبرد دیگر، و با خدا صحبت میکند. آنوقت آنجا که نشسته است، مدام دارد با خدا صحبت میکند دیگر! آنجا مستحبّ است که انسان دعاهای خاصّ واردی را بخواند،2 آنجا به انسان اجازه داده است که: با من صحبت کن! در هر زمانی با من صحبت کن؛ شب، روز، بینالطّلوعین، نزدیک غروب،3 نیمۀ شب که از خواب برخاستی و کمرت درد گرفت و خواستی در رختخواب اینپهلوآنپهلو شوی، بگو: یا اللَه! آنجا از یا اللَه گفتن ممنوع نیست، بگو: یا اللَه!4 در هر حالی، در هر زمانی و در هر مکانی انسان میتواند خدا را ندا کند.5
اگر به خدا نزدیک نیست که خدا را ندا میکند؛ اگر نزدیک است و هروقت بخواهد خلوت کند و مناجات کند، باز هم خدا خم میشود گوشش را میگذارد دمِ دهان انسان! نه اینکه ما بلند شویم برویم پیش خدا و مناجات کنیم! بلکه او میآید نزدیک، نزدیک، نزدیک تا گوشش را دمِ دهان ما بگذارد؛ از این خدا نزدیکتر در ندا و در مناجات؟!
- من لا یحضُره الفقیه، ج ١، ص ٢٥؛ دعائم الإسلام، ج ١، ص ١٠٤؛ المُقنعة، ص ٣٩.
- من لا یحضُره الفقیه، ج ١، ص ٢٣ ـ ٢٥.
- الکافی، ج ٢، ص ٥٣٢:
«عن أبیخدیجَةَ عن أبیعبدِاللهِ علیه السّلام قال: ”إنَّ الدُّعاءَ قبلَ طُلوعِ الشَّمسِ و قبلَ غُروبِها سُنَّة واجبةٌ مع طلوعِ الفَجرِ و المَغرِبِ؛ تَقولُ: لا إلهَ إلّا اللهُ وَحدَهُ لا شَریکَ له، له المُلکُ و له الحَمدُ، یُحیی و یُمیتُ و یُمیتُ و یُحیی، و هو حیٌّ لا یَموتُ، بیَدِهِ الخَیرُ و هو علیٰ کُلِّ شَیءٍ قَدیرٌ! عَشرَ مَرّاتٍ؛ و تَقولُ: أعوذُ بِاللهِ السَّمیعِ العَلیمِ مِن هَمَزاتِ الشَّیاطینِ، و أعوذُ بِکَ رَبِّ أن یَحضُرُونِ، إنَّ اللهَ هوَ السَّمیعُ العَلیمُ! عَشرَ مَرّاتٍ قَبلَ طُلوعِ الشَّمسِ و قَبلَ الغُروبِ. فَإن نَسیتَ قَضَیتَ کَما تَقضی الصَّلاةَ إذا نَسیتَها.“» - جهت اطّلاع از دعاهای هنگام خوابیدن و انتباه در میان خواب، رجوع شود به الخصال، ج ٢، ص ٦٢٥؛ المقنع (للصدوق)، ص ٥٤٥؛ مصباح المتهجّد، ج ١، ص ١٢٧؛ الکافی، ج ٢، ص ٥٣٨.
- تهذیب الأحکام، ج ١، ص ٢٧:
«عن زرارة و محمّد بن مسلم، عن أبیجعفر علیه السّلام قال: ”قلتُ: الحائضُ و الجُنُب یقرَءانِ شیئًا؟ قال: نَعَم، ما شاءا إلّا السّجدة، وَ یذکُرانِ اللهَ تعالیٰ علیٰ کلِّ حالٍ.“» ترجمه:
«زراره و محمّد بن مسلم از امام باقر علیه السّلام روایت میکنند؛ زراره میگوید: عرض کردم آیا حائض و جنب میتوانند قرآن بخوانند؟ حضرت فرمود: ”بله، غیر از آیۀ سجده، هرمقدار از قرآن را که بخواهند میتوانند بخوانند؛ و در هر حالی میتوانند خداوند را یاد کنند.“»
عن سلیمان بن خالد، عن أبیعبدالله علیه السّلام قال: ”إنّ موسیٰ علیه السّلام قال: یا ربِّ، تَمُرُّ بی حالاتٌ أستَحیِی أن أذکُرَکَ فیها! فقال: یا موسیٰ! ذِکرِی علیٰ کلِّ حالٍ حَسَنٌ.“» ترجمه:
«از امام صادق علیه السّلام روایت شده است که فرمود: ”حضرت موسیٰ علیه السّلام به خداوند عرض کرد: پروردگارا! حالاتی برایم پیش میآید که حیا میکنم تو را در آن حالات یاد کنم! خداوند فرمود: ای موسیٰ! ذکر و یاد من در هر حالی نیکو است.“»

