كیفیت نزول حقیقت علم در مجارى عالم وجود

تمام علوم و افعال ما، تمام ارزش‌ها، قدرت‌ها و آنچه در عالمِ وجود خودنمایی می‌كند، همان‌ (أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً) است كه دارای دو جنبه است: اول جنبه باطل و انتساب به فاعل؛ دوم جنبه حق و انتساب به مبدأ. ما همیشه جنبه فاعلی و مباشر را می‌بینیم و جنبه انتساب به مبدأ را مشاهده نمی‌كنیم؛ فرق بین عارف و جاهل در این است كه جاهل كف را و عارف ماء را می‌بیند.

فرد جاهل در هر قضیه‌ای از امور زندگی خود كفی را می‌بیند كه بعد از مدتی از روی آب كنار می‌رود. من‌باب‌مثال رئیسی را پیدا می‌كند و با او رفیق می‌شود و به او پول و پلو می‌دهد تا كارش را راه بیندازد؛ اما ناگاه می‌بیند آن رئیس را عزل می‌كنند و پست دیگری به او می‌دهند.

توجه صِرف به ظاهرِ هرچه كه در این عالم وجود دارد، توجه به «زَبَد» و حبابِ از بین رفتنی است، و این سزای كسی كه از اول «زبد» دیده و به بیراهه رفته است، درحالی‌كه خداوند انسان را به دیدن واقعیت امر می‌نماید.

باری، مراد از نور علم نیز در این كلام امام صادق علیه‌السّلام كه می‌فرمایند:

«لَيسَ العِلمُ بِالتّعلُّمِ، إنّما هو نورٌ»، همان‌ (بِما يَنْفَعُ النَّاسَ) در آیه شریفه است؛ این مرتبه اول از معنای كلام امام صادق علیه‌السّلام است.

بنابراین، مطالبی را كه فرامی‌گیریم اعم از طب، هندسه، معماری، فقه و فلسفه علم نیست، بلكه محفوظاتی است كه در ذهن ما جمع‌آوری می‌شود زیرا این علوم یك پدیده ظاهری است كه برای انسان روشن می‌شود و دیگر جنبه انكشاف از واقع ندارند، درحالی‌كه حقیقت علم آن چیزی است كه در زیر این پدیده نهفته است و آن عبارت از نوری است كه مِن اللَه و مِن المَبدءِ نَزَلَ إلینا.

إن‌شاءاللَه امیدواریم كه خداوند متعال چشمان ما را بصیر و بینا كند و به حقّ محمد و آل محمد حقیقت علم و نور توحید را كه ازبین‌برنده همه شكوك، تشویشات، اضطرابات است، برای ما روشن نماید.